60 yıllık zaman kapsülünden çıkan at yarışı tüyosu
İngiltere'nin köklü geçmişini yansıtan mekanlarından Crystal Palace Parkı, bugünlerde milyon sterlinlik yenileme projesinin yanında akılalmaz bir tesadüfle gündemde. Parkın çehresini değiştirmek adına yürütülen restorasyon çalışmaları, sahada ter döken bir inşaat işçisine hayatı boyunca unutamayacağı bir anı bıraktı.
Heykel kaidesini taşıdığı sırada plastik ambalajla korunan gizemli bir zaman kapsülüne rastlayan Craciun Marius Dorin, içinden çıkacak tarihi mesajdan tamamen habersizdi. Yaklaşık 22 milyon sterlin bütçeli bu dev projede şans eseri koruma altından çıkarılan kapsülün içinden, eski madeni paralarla birlikte geleceğe yönelik şifreli bir at yarışı tüyosu çıktı. Geçmişin tozlu sayfalarından gelen nottaki ayrıntıların, önümüzdeki günlerde start alacak Epsom Derby yarışlarındaki bir safkanla kurduğu doğrudan bağ ise şantiyedeki tüm ekibi şaşırttı.
Nisan ayında paketi fark eden Dorin, bu tarihi bulguyu hiç vakit kaybetmeden şantiye sorumlusu Josh Smalls’a ulaştırdı. Titizlikle açılan kapsülden, bugünün ekonomik şartlarında yaklaşık 10 sterline karşılık gelen dört şilin ve iki yarım krondan oluşan altı adet eski madeni para çıktı. Notu kaleme alan gizemli şahıs, bu paraların geçmişte Epsom Derby’yi birincilikle göğüsleyen "Santa Claus" isimli bir attan kazanıldığını belirtmişti. Metnin asıl can alıcı noktasını ise gelecekte bu kutuyu bulacak şanslı kişiye bırakılan net talimat oluşturuyordu. Kimliği belirsiz yazar, bu paranın ilerleyen yıllarda yine aynı yarışta sahne alacak Noel veya Santa çağrışımlı, festival ruhunu yansıtan başka bir ata oynanmasını vasiyet etmişti.
Ailesinde at eğitmenleri bulunan ve yarış sektörüne uzak olmayan şantiye şefi Josh Smalls, mektubu okuduktan sonra derin bir arşiv taramasına girişti. Son yılların resmi listelerini inceleyen Smalls, uzun süre takvime uygun hiçbir isme rastlayamadı. Tam umutlar tükenirken, cumartesi günü gerçekleştirilecek Epsom Derby yarışlarında "Christmas Day" isimli bir safkanın piste çıkacağını keşfetti.
Tesadüfler serisi bununla da sınırlı değildi. Geçmiş yıllarda zafere ulaşan Santa Claus adlı atın antrenörünün soyadı O'Brien iken, bu yıl sahaya çıkacak Christmas Day'in antrenör koltuğunda da Aidan O'Brien oturuyordu. Yaşanan bu benzerliğin ardından şantiye şefi, geçmişin sesine kulak vererek bahsi geçen ata 20 sterlin yatırdı. Olayın kısa sürede duyulmasıyla Bromley Belediye Başkanı Christine Harris de kazancını hayır kurumlarına aktarmak üzere aynı ata 15 sterlinlik bahis yaptı.
Zaman kapsülünün saklandığı nokta da ülkenin mimari mirası açısından sembolik önem taşıyor. Gizemli mesaj, Crystal Palace binasının tasarımcısı ünlü Viktorya dönemi mimarı Sir Joseph Paxton’ın heykelinin hemen altından çıkarıldı. Bu keşif, devasa cam sarayın yapım sırrının çözüldüğü döneme denk gelerek heyecanı ikiye katladı.
Tarihçilerin yaptığı son araştırmalar, yapının o dönemde nasıl sadece 190 gün gibi rekor bir sürede tamamlandığını gün yüzüne çıkardı. Mimarlık uzmanlarına göre bu bina, endüstri tarihinde makinelerle seri üretilen, standart ölçülerdeki somun ve cıvataların ilk kez toplu olarak kullanıldığı mühendislik örneği. O yıllardan önce tamamen el işçiliğiyle ve birbirinden farklı boyutlarda üretilen vidalar, Paxton’ın vizyonu sayesinde standart bir forma kavuşarak modern inşaat sektörünün temelini attı.
Şimdi tüm Londra, parkın zemininden çıkan bu endüstriyel mirasın gölgesinde, hafta sonu koşulacak büyük yarışta geçmişten gelen o gizemli tüyonun doğru çıkıp çıkmayacağını merakla bekliyor.