Brüksel, Libya açıklarında yürüttüğü deniz misyonunu Rusya’nın gölge filosunu ve kritik deniz altyapısına yönelik tehditleri hedef alan daha geniş kapsamlı bir Akdeniz güvenlik operasyonuna dönüştürmeye hazırlanıyor.
Euronews’in ulaştığı taslak Konsey kararına göre EUNAVFOR MED IRINI kod adlı misyonun görev süresi 31 Mart 2029’a kadar uzatılacak.
2020’de Birleşmiş Milletler’in Libya’ya yönelik silah ambargosunu uygulamak amacıyla kurulan operasyon, yeni dönemde yasa dışı faaliyetlerin izlenmesi, kritik altyapının korunması ve göçmen kaçakçılığıyla mücadele gibi daha geniş bir görev üstlenecek.
IRINI’nin mevcut görev süresi Mart 2027’de sona eriyor. Taslak metin, operasyonu 16,88 milyon euroluk bütçeyle iki yıl daha uzatırken görev kapsamını da önemli ölçüde genişletiyor.
AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, haziran ayında operasyonun angajman kurallarını değiştirdiğini ve Rusya’nın gölge filosuna ait olduğundan şüphelenilen gemilere çıkmaya başladığını açıklamıştı.
Yeni görev tanımı, Rusya’nın gölge filosunun sınırlandırılmasını açıkça IRINI’nin görevlerinden biri haline getiriyor. Metinde, operasyonun Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi ve diğer uluslararası kurallara uygun biçimde bu çabalara katkıda bulunması öngörülüyor.
Taslak ayrıca denizlerdeki durumsal farkındalığa daha fazla ağırlık veriyor. Buna yasa dışı faaliyetlerin ve AB’nin güvenliği ile ekonomik çıkarlarına yönelik tehditlerin tespit edilmesi ve izlenmesi de dahil.
Operasyon, fiber optik kablolar ve deniz altı boru hatları gibi kritik deniz altyapısının korunmasına yönelik çalışmaları destekleyecek. IRINI ayrıca deniz güvenliğine yönelik yeni teknolojileri test edip pilot uygulamalar gerçekleştirebilecek.
IRINI’nin mevcut görevleri arasında göçmen kaçakçılığı ve insan ticaretiyle mücadele de bulunuyor. Operasyon, kaçakçılık ve insan ticareti ağlarının iş modelini sekteye uğratmaya yardımcı olmayı amaçlıyor.
Revize edilen metinde IRINI’nin, onaylanan operasyon bölgesinde “istihbarat toplama ve açık denizlerde hava devriyeleri yoluyla göçmen kaçakçılığı ve insan ticareti ağlarının tespit edilmesi ve izlenmesini” destekleyeceği belirtiliyor.
BM’nin Libya’ya yönelik silah ambargosunun uygulanması ve ülkenin yasa dışı petrol ihracatına karşı alınan önlemler de görev kapsamının parçası olmaya devam edecek.
Operasyon ayrıca Libya’nın deniz kolluk kuvvetleri ile arama-kurtarma kurumlarına kapasite geliştirme ve eğitim desteği sağlamayı sürdürecek.
Yeni görev tanımı bölgesel deniz güvenliği iş birliğine de daha fazla önem veriyor. IRINI’nin bir iş birliği platformu olarak hareket etmesi, deniz diplomasisi ve tatbikatlar yoluyla Libya’nın ötesindeki fırsatları değerlendirmesi öngörülüyor.
Taslakta bu kapsamda iş birliği yapılabilecek ülkeler arasında Mısır, Tunus ve Lübnan’ın adı geçiyor.
AB büyükelçileri yeni görev tanımına çarşamba günü onay verdi. Kararın 9 Ekim’de yapılacak Ekonomik ve Mali İşler Konseyi toplantısında resmen kabul edilmesi ve ardından AB Resmî Gazetesi’nde yayımlanması bekleniyor.