ABD İran'ın Hark Adası'nı nasıl ele geçirebilir?
Kaynak, EPAGündemi BBC Türkçe'den takip etmek artık WhatsApp'ta da mümkün. Haberlerimizin doğrudan telefonunuza gelmesi için tıklayın.ABD Başkanı Donald Trump, Körfez'in kuzeyindeki İran'ın kritik petrol ihracat terminali Hark Adası'nın kontrolünü ele geçirmek için asker gönderebileceğini belirtti.Trump'ın açıklaması pek çok soruyu da beraberinde getirdi: Böyle bir harekât mümkün mü, nasıl yapılabilir, ne gibi riskler barındırıyor?Hark Adası uzun süredir İran'ın petrol ihracatı için ana çıkış noktası. Ada, iki milyon varil taşıyabilen çok büyük ham petrol taşıyıcısı VLCC tipi tankerlere yükleme yapılabilecek kadar derin sulara sahip.İran'ın petrol ihracatının yaklaşık yüzde 90'ı bu ada üzerinden üzerinden geçiyor.1980'lerdeki İran-Irak Savaşı sırasında Irak Hava Kuvvetleri tarafından sık sık bombalanan ada, 13 Mart'ta ABD'nin hedefi oldu. ABD 90 askeri hedefi vurduğunu açıkladı ancak petrol altyapısı hedef alınmadı.Haberin sonuEğer ABD, Hark Adası'nı işgal etmeye karar verirse bunun İran'ın yakıt ihracatını keserek Tahran yönetimini Hürmüz Boğazı'ndaki baskısını sonlandırmaya ve Washington'un taleplerini kabul etmeye zorlamak için geçici bir adım olması muhtemel.Ancak İran'ın dayanıklılığı ve kararlılığı göz önüne alındığında bunun işe yarayıp yaramayacağı oldukça tartışmalı.İran Parlamentosu Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, ABD'nin işgal girişiminde bulunması halinde İran güçlerinin "ateş yağdıracağını" söyledi. İran'ın, ada üzerindeki savunmalarını karadan-havaya füze bataryalarıyla güçlendirdiğine inanılıyor.Tahran ayrıca ABD'yi hem bölgeye asker sevk edip hem de müzakereleri devam ettirmeye çalıştığı gerekçesiyle iki yüzlü davranmakla suçluyor. ABD bölgeye yaklaşık 5 bin deniz piyadesi ile 82'nci Hava İndirme Tümeni'nden yaklaşık 2 bin paraşütçüden oluşan birlik konuşlandırdı. Bu hamle, ABD'nin birlikleri Hark'ı ele geçirmek ve tutmak için kullanılabileceği yönündeki spekülasyonları da körükledi. Teorik olarak birlik içindeki paraşütçüler, büyüklüğü yalnızca 20 km kare ölçülen bu küçük adada kilit noktaları ele geçirmek için gece vakti hava indirme harekâtı düzenleyebilme kabiliyetine sahip. ABD Deniz Piyadeleri ise Osprey tiltrotor uçakları ve LCAC (hava yastıklı çıkarma araçları) taşıyan gemilerden çıkartma yapabilir. Ancak bu gemilerin önce İran kontrolündeki Hürmüz Boğazı'ndan geçmesi ve Körfez boyunca çok sayıda gizli İran insansız hava aracı (İHA) ve füze mevziinin yanından ilerlemesi gerekiyor. Hava veya deniz yoluyla yapılacak herhangi bir çıkarma karşısında antipersonel mayınları ve İHA'ları bulmayı hesaba katmak durumunda. Bu deniz piyadesi birliklerinin (MEU) kabiliyetleri nedeniyle ABD güçlerinin galip gelmesi muhtemel olsa da böyle bir harekatın ağır kayıplara yol açabileceği belirtiliyor.ABD'nin sonrasında karşılaşacağı sorun ise, İran ana karasından gelebilecek bombardımanın gölgesinde adayı belirsiz bir süre elinde tutmak olur.Buna benzer bir durum Ukrayna'nın Karadeniz'deki Yılan Adası'nda yaşanmıştı. Rusya 2022'deki geniş çaplı işgalin başında adayı ele geçirmiş ancak Ukrayna ana karasından gelen sürekli ateş nedeniyle geri çekilmek zorunda kalmıştı.Ayrıca İran topraklarının uzun süreli bir ABD işgali, ABD içinde, Başkan Donald Trump'ın destekçileri de dahil olmak üzere, pek de olumlu karşılanmayacaktır. Ayrıca, Hark'a olası bir ABD kara harekâtı hakkında bunca gürültü kopmasının bir aldatma planının da parçası olabileceğini de unutmamak gerek. Ada, İran ve Devrim Muhafızları için stratejik değere sahip olsa da Körfez'de ABD'nin hedefinde olabilecek başka adalar da var.Bunlar arasında, Bandar Abbas'ın açıklarında ve Hürmüz Boğazı'nın hemen üzerinde yer alan Larak Adası bulunuyor. İran, tüm tanker trafiğini kontrol için gemileri bu adanın yanından geçmeye zorluyor ve ülkenin gemilerden geçiş için 2 milyon dolar talep ettiği bildiriliyor. Bunun yanı sıra Hark'ın 75 katı büyüklüğünde ve Körfez'in en büyük adası olan Keşm var. İran'ın burada yer altı füze ve İHA tesisleri bulundurduğuna inanılıyor.Ayrıca, İran ve BAE arasında egemenlik ihtilafı bulunan ancak İran tarafından fiilen kontrol edilen üç ada (Ebu Musa ile Büyük ve Küçük Tunb adaları) bulunuyor.Bu adalar, diğer İran adalarıyla birlikte Tahran'a, deniz taşımacılığını tehdit edebileceği ve coğrafi avantaj sağlayabileceği bir koruyucu kalkan oluşturuyor. Bu avantaj, ABD'nin üstün askeri gücünü önemli ölçüde dengeleyebiliyor.Tüm bunların hiç gerçekleşmeme ihtimali de var. ABD, bölgeye daha fazla asker gönderirken ve kara harekâtı ihtimalini işaret ederken, Trump 30 Mart Pazartesi günü yeniden İran'la "ciddi görüşmeler" yürüttüklerini ve bunun "askeri operasyonları sonlandırabileceğini" söyledi.Savaşın beşinci haftasına girilirken, Trump'ın açıklamaları bir sonraki büyük hamlesine dair çok az ipucu veriyor. Ancak Trump'ın İran'dan daha fazla ihtiyaç duyduğu yönünde yaygın bir kanı olan bir "anlaşma", ABD ve İran'ın mevcut pozisyonları arasındaki büyük uçurumun aşılmasını gerektiriyor.