ABD yönetimi, Güney Afrika’daki beyaz Afrikanerlere ve diğer azınlık gruplarına karşı ayrımcılık yapmakla suçladığı yetkilileri hedef alan yeni bir vize kısıtlaması politikası açıkladı.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, salı günü yaptığı açıklamada Güney Afrika hükümetinin Washington’ın daha önce dile getirdiği kaygıları yeterince gidermediğini savundu.
Rubio, "Güney Afrika hükümeti daha önce ortaya koyduğumuz kaygıları yeterince ele almadı. Bu nedenle bugün yeni bir vize kısıtlama politikası açıklıyorum," dedi.
Yeni politika; Güney Afrika’da tazminatsız arazi kamulaştırılmasına, ırk temelli ayrımcılığa veya herhangi bir ırksal gruba karşı yakın şiddet tehlikesinin kışkırtılmasına imkân veren yasa ve politikaların hazırlanmasından ya da uygulanmasından sorumlu veya bunlara ortak olduğu belirlenen kişileri kapsıyor.
ABD yönetimi, vize kısıtlamasına tabi tutulacak kişilerin isimlerini açıklamadı. Resmî açıklamada doğrudan “yabancı ülke vatandaşları” ifadesi kullanıldı.
Dolayısıyla politika, yalnızca devlet görevlileriyle sınırlı değil; ilgili düzenlemelerin hazırlanmasına veya uygulanmasına katkıda bulunduğu değerlendirilen diğer kişilere de uygulanabilecek.
ABD’nin Güney Afrika Büyükelçiliği, kararın ABD Göçmenlik ve Vatandaşlık Yasası’nın 212(a)(3)(C) maddesine dayandığını açıkladı.
Söz konusu düzenleme, ABD Dışişleri Bakanına ülkenin dış politikası açısından ciddi olumsuz sonuçlara yol açabileceği değerlendirilen yabancıların ülkeye girişini engelleme yetkisi veriyor.
Vize kısıtlaması uygulanacak kişilerin yakın aile üyeleri de kararın kapsamına alınabilecek.
Washington, Afrikanerler ve diğer azınlıklara yönelik ırkçı saiklerle işlenen suçlar ile “devlet destekli ayrımcılıktan” ciddi kaygı duyduğunu bildirdi. Açıklamada ayrıca ırk temelli ayrımcı mevzuat, tazminatsız arazi kamulaştırma tehditleri ve aşağılayıcı sloganlarla ırksal şiddetin teşvik edilmesi eleştirildi.
Rubio, ayrı bir sosyal medya paylaşımında Afrika Ulusal Kongresi hükümetini Afrikaner azınlığa karşı “ırksal husumet” izlemekle suçladı.
"Güney Afrika hükümeti, ABD’nin Afrikanerler ve diğer azınlıklara karşı devlet destekli ayrımcılık olarak nitelendirdiği uygulamalara ilişkin kaygılarını yeterince gidermedi," diyen Rubio, ABD’nin bu tür davranışların karşılıksız kalmasına izin vermeyeceğini söyledi.
Rubio, vize politikasının hedef aldığı eylemlerin “barışa, ekonomik istikrara ve hukukun üstünlüğüne zarar verdiğini” savundu.
Güney Afrika hükümeti, beyaz vatandaşlara zulmettiği veya azınlıklara ait arazilere el koyduğu yönündeki suçlamaları defalarca reddetti.
Pretoria yönetimi, ülkede beyazlara yönelik bir “soykırım” yaşandığı iddiasının güvenilir kanıtlara dayanmadığını belirtiyor. Ülkenin son suç istatistikleri de beyazların diğer ırksal gruplara kıyasla şiddet suçlarının daha fazla hedefi olduğunu göstermiyor.
Arazi mülkiyeti, siyah çoğunluğun topraklarından çıkarıldığı ve mülkiyet haklarından mahrum bırakıldığı apartheid rejiminin sona ermesinden 30 yılı aşkın süre sonra da Güney Afrika’nın en tartışmalı meseleleri arasında yer alıyor.
Beyazlar ülke nüfusunun yüzde 7’sinden biraz fazlasını oluşturmasına rağmen özel tarım arazilerinin büyük bölümü hâlâ beyaz Güney Afrikalılara ait.
Güney Afrika hükümeti, arazi reformunun apartheid döneminden kalan eşitsizliklerin giderilmesi için gerekli olduğunu ve yeni yasanın azınlıkların mülklerine keyfî biçimde el konulmasına izin vermediğini savunuyor.
Devlet Başkanı Cyril Ramaphosa’nın geçen yıl imzaladığı düzenleme, kamu yararının söz konusu olduğu belirli koşullarda arazilerin bedelsiz kamulaştırılabilmesine olanak tanıyor. Ancak hükümet, yetkililerin mülklere keyfî biçimde el koyamayacağını ve anlaşmazlıkların mahkemeye taşınabileceğini vurguluyor.
ABD Başkanı Donald Trump’ın geçen yıl yeniden göreve gelmesinden bu yana Washington ile Pretoria arasındaki ilişkiler giderek gerildi.
Trump yönetimi, Güney Afrika’daki beyaz çiftçilerin öldürüldüğünü ve “zulümden kaçtığını” ileri sürerek Afrikanerlere ABD’de mülteci statüsü teklif etti. Güney Afrika hükümeti ise beyaz vatandaşların sistematik zulüm gördüğü iddiasını reddetti.
Ramaphosa, gerilimi azaltmak amacıyla mayıs ayında aralarında koalisyon hükümetinin beyaz üyeleri ve tanınmış Güney Afrikalı golfçülerin de bulunduğu bir heyetle Beyaz Saray’a gitti.
Trump, Oval Ofis’teki görüşmede beyaz Güney Afrikalı çiftçilerin öldürüldüğü ve zulüm gördüğü iddialarını yeniden gündeme getirdi. Pretoria yönetimi, bu iddiaları destekleyen güvenilir kanıt bulunmadığını savundu.
Güney Afrika’nın ilişkileri düzeltme girişimleri sonuç vermezken Trump yönetimi ülkenin ABD’ye ihraç ettiği ürünlere yüzde 30 gümrük vergisi uygulamaya başladı. Bu oran, Sahra Altı Afrika ülkelerine getirilen en yüksek tarifeler arasında yer aldı.
ABD’nin Pretoria Büyükelçiliği, Washington’ın ilişkilerin normalleşmesi için diyaloğu sürdürmek istediğini ancak Güney Afrika hükümetinin izlediği politikaları değiştirmesi gerektiğini açıkladı.
Büyükelçilik ayrıca vize kısıtlamasının Güney Afrika’ya karşı alınabilecek daha sert önlemlerin ilk adımı olduğu uyarısında bulundu. Güney Afrika hükümeti ise yeni vize politikasına henüz yanıt vermedi.