AB’den enerji krizi hamlesi: Elektriğe vergi indirimi masada
Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, 19 Mart’ta yapılan Avrupa Konseyi toplantısının ardından yaptığı açıklamada, İran’daki savaş nedeniyle tırmanan enerji maliyetlerine karşı radikal önlemlerin gündemde olduğunu duyurdu. Von der Leyen, artan fiyat baskısını hafifletmek amacıyla elektrik üzerindeki vergi yükünün azaltılacağını ve hedeflenmiş sübvansiyonların devreye alınacağını belirtti.
Avrupa Birliği genelinde elektrik fiyatlarını belirleyen ana unsurların enerji maliyetleri, şebeke bedelleri, karbon fiyatlandırması ve vergiler olduğunu hatırlatan Von der Leyen, mevcut vergi adaletsizliğine dikkat çekti. AB genelinde elektrik üzerindeki vergi ve harç yükünün ortalama %15 seviyesinde olduğunu kaydeden Başkan, "Elektriğin fosil yakıtlardan daha düşük oranlarda vergilendirilmesini zorunlu kılacak bir düzenleme önereceğiz" dedi.
Bazı üye ülkelerde elektriğin doğalgaza oranla 15 kat daha fazla vergilendirildiğini vurgulayan Von der Leyen, "Bu sürdürülebilir bir durum değil" ifadelerini kullandı. Eurostat verilerine göre, 2025'in ilk yarısında hanehalkı elektrik fiyatları 100 kWh başına ortalama 28,72 Euro seviyesinde seyretse de, vergi ve harçların bu fiyattaki payı %27,6’ya yükselmiş durumda.
İran-İsrail savaşı eksenli çatışmaların Avrupa üzerindeki birincil etkisi fiziksel arz kesintisinden ziyade fiyat artışları oldu. AB'nin doğalgaz kaynaklarını çeşitlendirmesi sayesinde büyük bir kıtlık yaşanmadı, 2025 yılı verilerine göre Norveç %31,1 ile en büyük tedarikçi konumunu koruyor. Onu %25,4 ile ABD ve %13,1 ile Rusya takip ediyor. Özellikle ABD’den gelen sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) sevkiyatının 2021’den bu yana üç katına çıkması, birliğin enerji krizindeki en önemli kalkanı oldu.
Elektrik fiyatlarının yaklaşık %18’ini oluşturan şebeke bedelleri konusunda da yasal değişikliğe gidilmesi planlanıyor. Von der Leyen, altyapı verimliliğini artırarak özellikle ağır sanayi üzerindeki yükü azaltmayı hedeflediklerini belirtti. Ayrıca, Komisyon’un "devlet yardımı" kurallarını gevşeterek, üye ülkelerin hassas tüketicilere ve enerji yoğun sektörlere daha fazla destek vermesinin önünü açacağı kaydedildi.
AB’nin iklim hedefleri doğrultusunda uyguladığı Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) de yüksek enerji maliyetleri nedeniyle mercek altında. Şirketlerin karbon salımı başına ödediği ücretlerin piyasadaki oynaklığı artırması, sanayiciler arasında endişe yaratıyor.
İtalya Sanayi Bakanı Adolfo Urso, reformlar konusunda uzlaşı sağlanamaması durumunda daha sert adımlar atılabileceğini belirterek, "ETS'nin askıya alınması acil bir müdahale olarak değerlendirilebilir," dedi. Sektör temsilcileri, karbon sisteminin devre dışı kalmasının elektrik fiyatlarında megavat saat başına 25 ila 30 Euro arasında bir düşüş sağlayabileceğini öngörüyor. AB yetkilileri, iklim hedeflerinden ödün vermeden sistemi modernize edecek incelemeyi Temmuz ayına kadar tamamlamayı hedefliyor.