ABD'nin Anthropic yasağı yapay zeka sektörünü sarstı

Silikon Vadisi yöneticileri ve dünya genelindeki siyasi çevreler, ABD Başkanı Donald Trump'ın, güçlü Claude modellerinin geliştiricisi olan yapay zeka şirketi Anthropic'e yönelik son hamlesini anlamaya çalışıyor.Anthropic'in şimdiye kadarki en güçlü güncellemeleri olan Claude Fable 5 ve daha da güçlü Mythos 5'i piyasaya sürmesinden sadece birkaç gün sonra Trump yönetimi, 12 Haziran'da şirketin araçlarına yönelik sıkı ihracat kontrolleri getirdi.Washington, "jailbreaking" olarak adlandırılan ve yapay zeka güvenlik kurallarını aşmaya yarayan akıllı komutların ulusal güvenlik riski oluşturduğunu savundu. San Francisco merkezli teknoloji şirketi ise bu risklerin küçük çaplı, abartılmış ve rakip yapay zeka platformlarında da görülen sorunlar olduğunu belirtti.Ancak ABD Ticaret Bakanlığının, dünya genelindeki yabancı vatandaşların, hatta Anthropic çalışanı yabancıların bile bu modelleri kullanmasını yasaklaması üzerine, şirketin küresel erişimi tamamen askıya almaktan başka seçeneği kalmadı.Washington'un sürpriz kararı, Anthropic'in bu sonbaharda gerçekleştirmeyi planladığı halka arz başvurusunu gizli şekilde sunmasından sadece birkaç gün sonra geldi. Şirket, yatırımcılardan on milyarlarca dolar kaynak sağlamayı hedefliyordu.İhracat yasağı, teknoloji sektöründe sert eleştirilere yol açtı.Pazar günü yayımlanan açık mektupta 170'den fazla teknoloji yöneticisi, söz konusu kısıtlamaların siber güvenlik uzmanlarını en güçlü araçlarından mahrum bırakarak "ABD'nin yapay zeka liderliğini riske attığı" uyarısında bulundu. Mektupta Çin'in yapay zeka kapasitesinin ise hızla ilerlediğine dikkat çekildi.Bu hafta Fransa'nın Evian kentinde düzenlenen G7 Zirvesi'nde Hindistan Başbakanı Narendra Modi, ABD'nin yapay zeka modellerine erişimin "geniş ve kapsayıcı" olması çağrısında bulundu. İngiltere ise yasaktan muaf tutulmayı talep etti ancak bu talep reddedildi.Bazı Avrupalı milletvekilleri ise Washington'un erişimi tek taraflı olarak kesebilme yeteneğini bir "acil durdurma düğmesi" olarak nitelendirerek Avrupa Birliği'nin (AB), kendi yapay zeka egemenliğini güvence altına alması gerektiğini dile getirdi.Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron Çarşamba günü yaptığı açıklamada, "Eğer bir gecede düğmeye basıp erişimi kesebiliyorsanız, bu şirketlerin geliştirdiği modelleri satın almayacağız" dedi.Geleceğin Yaşamı Enstitüsü'nün (Future of Life Institute) Avrupa politika ve araştırma direktörü Risto Uuk, ABD'nin kararını "aceleci ve yeterince bilgiye dayanmayan" bir adım olarak nitelendiriyor. Uuk, Washington'a AB'nin Ağustos ayında yürürlüğe koyacağı düzenlemelere benzer şekilde daha net ve güçlü yapay zeka kuralları oluşturma çağrısında bulundu.Uuk, DW'ye yaptığı açıklamada, yapay zeka güvenliğinin "belirli bir haftada tek bir şirketin iyi niyetine bağlı olamayacağını" söyledi.Almanya'nın önde gelen ekonomi araştırma kuruluşlarından ifo Enstitüsü'nün Başkanı Clemens Fuest de Cuma günü yayımladığı değerlendirmede, ihracat yasağının Avrupa'nın yapay zeka alanındaki "kırılganlığını" gözler önüne serdiğini belirtti. Fuest, Avrupa'da veri merkezlerinin, çip fabrikalarının ve enerji altyapısının genişletilmesi çağrısında bulundu.ifo Enstitüsü'ne göre Avrupa, yapay zekayı yoğun biçimde kullanmasına rağmen küresel yapay zeka altyapısının yüzde 5'inden daha azını kontrol ediyor. Bu oran ABD'de yüzde 75, Çin'de ise yüzde 15 seviyesinde.Washington şimdiye kadar ihracat kontrolleri gibi hukukî araçları, genellikle Çin ve Rusya gibi yabancı rakiplere karşı kullanıyordu.Ancak teknoloji uzmanları ve siyasi çevrelere göre, Anthropic gibi bir Amerikan şirketinin hedef alınması, tehlikeli bir yeni emsal oluşturuyor. Bu durum, yapay zeka sektörüne yönelik yatırımcı güvenini zedeleyebilir, yenilikçiliği yavaşlatabilir ve ABD'nin teknolojik üstünlüğünü zayıflatabilir.Alınan önlemler ayrıca Anthropic ile Trump yönetimi arasında uzun süredir devam eden gerilimin de yeni bir halkasını oluşturuyor.Anthropic, yılın başlarında ABD Savunma Bakanlığı ile karşı karşıya geldi.Şirket, yapay zeka modellerine yönelik uzun süredir uyguladığı kısıtlamaları kaldırmayı reddetti. Bu kısıtlamalar arasında ABD vatandaşlarının kitlesel gözetimi ve tamamen otonom ölümcül silah sistemlerinde kullanım yasağı bulunuyordu.Pentagon bunun üzerine Anthropic'i "tedarik zinciri riski" olarak sınıflandırdı ve yüz milyonlarca dolarlık sözleşmeleri iptal etmekle tehdit etti. Bunun üzerine şirket hukuki süreç başlattı.Anthropic, yapay zeka yarışında en temkinli aktörlerden biri olarak görülüyor. Şirket, "Constitutional AI" adı verilen ve modellerin yazılı ilkeler çerçevesinde kendi çıktısını eleştirmesini sağlayan güvenlik odaklı bir yaklaşım benimsiyor.Yapay zeka araştırmacısı Pedro Domingos'a göre ise tehlikeli aşırılık gösteren taraf Trump yönetimi değil, Anthropic. Domingos, şirketin kendisini adeta "kendi kendini atamış ahlakî bir otorite" olarak konumlandırdığını savunuyor.Washington Üniversitesi bilgisayar bilimleri profesörü olan Domingos, DW'ye yaptığı açıklamada, "Onlar, yapay zekanın 'ölümcül bir tehlike' olduğunü düşünüyor. Ayrıca dünyayı kendilerinin yönetmesi gerektiğine de inanıyorlar" dedi.Domingos, "Hükümetle yaşadıkları sorunların önemli bir bölümü, devletin görevlerini kendilerine mal etmeye çalışmalarıyla ilgili" diye ekliyor.Bu tartışmaların hiçbiri, Anthropic'in sonbaharda planladığı halka arz açısından olumlu görünmüyor.Bankacılar, şirketin halka arz yoluyla 30 ila 60 milyar dolar (26,2 ila 52,3 milyar euro) kaynak sağlayabileceğini tahmin ediyor. Bu da Antrophic'i tarihin en büyük halka arzlarından biri haline getirebilir.Şirkete yakın zamanda yaklaşık 1 trilyon dolar değer biçildi. Yıllık gelirinin ise yaklaşık 47 milyar dolara ulaştığı tahmin ediliyor.Ancak Beyaz Saray tarafından hedef alınması, amiral gemisi yapay zeka modellerine ihracat yasağı getirilmesi ve önemli kamu ihalelerini kaybetme riski yatırımcıların iştahını azaltabilir.Wall Street, Anthropic'in yanı sıra ChatGPT'nin sahibi OpenAI'nin olası halka arzının da bu ayın başında 75 milyar dolar kaynak sağlayan Elon Musk'a ait SpaceX'in halka arzında görülen büyük yatırımcı ilgisini tekrarlamasını umuyor.Halka arz uzmanı Jay Ritter'e göre piyasa, Anthropic'in üst düzey yapay zeka modellerine getirilen yabancı erişim kısıtlamalarının kısa süre içinde kaldırılacağına inanıyor. Bu nedenle mevcut kriz yatırımcıları caydırmayabilir.Florida Üniversitesi profesörü Ritter, Kalshi tahmin platformuna dayanarak yaptığı değerlendirmede, Anthropic'in 1 Kasım'dan önce halka arz duyurusu yapma ihtimalinin yüzde 85 olduğunu söyledi. Ritter, bu oranın son bir haftada kayda değer biçimde değişmediğini belirtti.DW'ye konuşan Ritter, "Hem halka açık hem de özel piyasalarda yapay zeka şirketlerine yönelik ilgi hâlâ son derece yüksek" dedi.Ritter, "Anthropic müşterilerin para ödemeye hazır olduğu gerçekten güçlü modeller geliştirdi" ifadelerini kullandı.Anthropic CEO'su Dario Amodei ise bu hafta G7 Zirvesi'nde yaptığı açıklamada, ABD'nin tek taraflı adımlarını dolaylı biçimde eleştirdi. Amodei, liderlere yapay zeka düzenlemelerinde uluslararası iş birliğine öncelik verilmesi çağrısında bulunarak, "parçalanma eğilimine direnme" çağrısı yaptı.