Af Örgütü'nden Dünya Kupası için "insan hakları ihlali" uyarısı
Uluslararası Af Örgütü, Kanada, Meksika ve ABD'nin ev sahipliğinde gerçekleşecek 2026 Dünya Kupası'nın "taraftarlar, oyuncular, gazeteciler, işçiler ve yerel topluluklar açısından ciddi riskler ve etkileri" inceliyor.Örgüt, bugün yayımladığı "İnsanlık kazanmalı: 2026 FIFA Dünya Kupası'nda hakları savunmak, baskılarla başa çıkmak" başlıklı raporda, 11 Haziran'da başlayacak turnuvada oynanacak 104 maçın 78'ine ev sahipliği yapacak ABD'yi sert bir şekilde eleştiriyor.ABD'deki gelişmeleri "insan hakları acil durumu" olarak nitelendiren rapor, bunların ülkedeki "otoriter uygulamaların belirgin bir örneği" olduğuna işaret ediyor."Silahlı görevliler kapıları kırıyor, çocukları gözaltına alıyor ve yüz binlerce insanı sınır dışı ediyor" ifadesinin kullanıldığı raporda, Göçmenlik ve Gümrük Muhafaza Dairesi (ICE) memurlarının eylemlerine dikkat çekiliyor. Ocak ayında ICE ekiplerinin Minnesota eyaletine bağlı Minneapolis'te göçmenlere yönelik operasyonları sırasında iki ABD vatandaşını öldürmesi, ülke içinde ve dışında tepkiyle karşılanmıştı.Ayrıca, New York Times'ın 2025 yılında ABD'de 500 binden fazla kişinin sınır dışı edildiğine dair haberi de raporda yer alıyor.36 sayfalık raporda, LGBTİ+ taraftar gruplarının turnuvada "açıkça görünür olmanın güvenli olmadığını" söylediği belirtilerek, turnuvaya katılmaya hak kazanan dört ülkenin taraftarının ülkeye girişine izin verilmediğine de dikkat çekiliyor.ABD Kongresi'nin internet sitesine göre bu ülkelerden Haiti ve İran vatandaşları ülkeye girişlerde tam bir yasakla karşı karşıyayken Fildişi Sahili ve Senegal vatandaşları için ise kısmi yasaklar bulunuyor.Öte yandan ABD ve İsrail'le savaşta olan İran'ın turnuvaya katılıp katılmayacağı da belirsizliğini koruyor.Raporda, turnuvada toplam 13 maça ev sahipliği yapacak Kanada ve Meksika'ya da eleştiriler yer alıyor. Dünya Kupası sırasında protestoların bastırılabileceği yönünde ciddi risklerin bulunduğuna dikkat çekiliyor.Raporda, Meksika'da bir kadın hakları grubunun "kayıp" olarak kayıtlı 133 binden fazla kişi için Meksika'nın başkenti Meksiko'daki Azteca Stadyumu'nda düzenlenecek açılış maçı öncesinde barışçıl bir protesto düzenlemeyi planladığı aktarılıyor. Ülkede Dünya Kupası için ordu dahil 100 binden fazla güvenlik personelinin seferber edildiği belirtiliyor.Kanada'da da ise özellikle evsizlerin ev sahibi şehirler Vancouver ve Toronto'da daha da ötekileştirilebileceği endişeleri dile getiriliyor.Rapor ayrıca, ABD ve Meksika'da olduğu gibi Kanada'nın da barışçıl toplanma özgürlüğü hakkına kısıtlamalar getirdiğini belirtiyor.Bu noktada özellikle Filistinlilerin haklarını destekleyen protestoların polis tarafından "haksız yere" dağıtıldığı vurgulanıyor.2026 Dünya Kupası'nın ana ev sahibi olan ABD'nin, şampiyonaya katılacak İran'la savaş hâlinde olması dikkatleri turnuvanın siyasi boyutuna da çeviriyor.Uluslararası Af Örgütü Almanya Sorumlusu Julia Duchrow, konuyla ilgili "2026 Dünya Kupası, futboldan çok baskı getirme tehdidinde bulunuyor. Dünya Kupası'nda protesto eden veya eleştiri dile getiren herkes bir baskıyla karşı karşıya kalmayı beklemeli" uyarısında bulunuyor.Duchrow, ICE baskınları, toplu tutuklamalar ve giriş yasaklarının devam etmesi halinde, bu Dünya Kupası'nın "devlet baskısının bir simgesine dönüşeceğini" söylüyor.Öte yandan, raporda dikkat çekilen sorunların çoğu yeni değil. Af Örgütü'nün de üyesi olduğu Spor ve Haklar İttifakı, geçen Aralık ayında ABD'nin başkenti Washington'da düzenlenen Dünya Kupası kura çekimi öncesinde de bu sorunlara dikkat çekmişti.Grup, Dünya Kupası'nda işçiler, sporcular, taraftarlar, gazeteciler ve çocuklar için "somut koruma önlemleri" alınmasını talep etmişti.Duchrow da açıklamasında FIFA ve ev sahibi ülkelerin "tüm katılımcıların korku ve dışlanma hissetmeden şampiyonanın tadını çıkarabilmelerini sağlayacak koruma mekanizmaları sunması gerektiğini" belirtti.FIFA rapor hakkında henüz bir açıklama yapmasa da tüzüğünün 3'üncü maddesine göre "uluslararası alanda tanınan tüm insan haklarına saygı duymaya ve bu hakların korunmasını teşvik etmeye kararlı olduğunu" taahhüt ediyor.FIFA Başkanı Gianni Infantino, geçen sene yaptığı açıklamada Dünya Kupası için Kanada, ABD ve Meksika'da herkesin hoşça karşılanacağını söylemişti.