ABD’de dizel fiyatlarının son dönemde hızla yükselmesi, taşımacılık şirketlerinin maliyetlerini artırırken kâr marjları üzerindeki baskıyı da güçlendirdi. Büyük nakliye şirketlerinin yanı sıra küçük filolar da artan yakıt giderlerini müşterilere yansıtmakta zorlanıyor.
Sektörün önemli oyuncularından J. B. Hunt, yükselen yakıt ve sürücü maliyetlerinin üçüncü çeyrek finansal sonuçlarını olumsuz etkileyebileceği uyarısında bulundu. Şirket, üçüncü çeyrek kazançlarının yüzde 5 ila yüzde 10 arasında azalabileceğini açıkladı. Beklentilerin altında kalan bu uyarının ardından şirket hisselerinde satış baskısı arttı.
ABD’de perakende ve toptan dizel fiyatları arasındaki fark son aylarda belirgin şekilde kapandı.
5 Temmuz-17 Eylül döneminde perakende dizel fiyatları yaklaşık yüzde 31 yükselirken, toptan fiyatlardaki artış çok daha hızlı gerçekleşti. Böylece iki fiyat arasındaki fark yaklaşık yüzde 48 oranında azaldı.
Toptan yakıt kullanan büyük nakliye şirketleri açısından bu gelişme maliyet baskısının daha da artmasına yol açtı.
Büyük taşımacılık şirketleri yakıt ihtiyaçlarını ağırlıklı olarak toptan piyasadan karşılıyor. Buna karşılık müşterilerden alınan yakıt ek ücretleri çoğunlukla perakende fiyatlar üzerinden hesaplanıyor.
Bu nedenle toptan dizel fiyatlarının perakende fiyatlardan daha hızlı yükselmesi, taşıyıcıların artan maliyetleri müşterilere aynı hızda yansıtmasını engelliyor.
Bu durum, fiyatların önemli bir bölümünü uzun vadeli anlaşmalarla belirleyen J. B. Hunt için daha belirgin bir maliyet baskısı oluşturuyor. Sözleşmelerin büyük kısmının mevcut fiyat artışlarından önce yapılması, şirketin yükselen yakıt giderlerini kısa sürede fiyatlara yansıtmasını zorlaştırıyor.
Nisan ile temmuz arasındaki dönemde perakende ve toptan dizel fiyatları arasındaki fark, taşıma şirketlerine maliyet açısından avantaj sağladı. Ancak son aylarda makasın hızla kapanmasıyla bu avantaj büyük ölçüde ortadan kalktı.
Böylece J. B. Hunt başta olmak üzere büyük taşıyıcıların üçüncü çeyrekte karşı karşıya kaldığı maliyet baskısı arttı.
Küçük taşımacılık şirketlerinde ise maliyet baskısı farklı şekilde ortaya çıkıyor. Büyük şirketlerin satın alma gücüne sahip olmayan küçük filolar, yakıtı çoğunlukla perakende fiyatlar üzerinden temin ediyor.
Perakende dizel fiyatlarının son üç ayda yaklaşık yüzde 24 artmasına karşın spot navlun fiyatlarının yaklaşık yüzde 6 gerilemesi, küçük taşımacıların yükselen yakıt giderlerini müşterilere aktarmasını zorlaştırdı.
Bu tablo şirketlerin doğrudan zarar ettiği anlamına gelmese de kâr marjlarının daraldığına işaret ediyor. Küçük filoların artan maliyetleri ilerleyen dönemde telafi edip edemeyeceği ise büyük ölçüde navlun piyasasındaki arz ve talep koşullarına bağlı olacak.
Dizel fiyatlarındaki hızlı yükseliş, nakliye sektöründeki büyük ve küçük şirketleri farklı kanallardan baskı altında bırakıyor. Büyük taşıyıcılar, toptan yakıt maliyetlerindeki artışın uzun vadeli sözleşmelere ve yakıt ek ücretlerine gecikmeli yansıması nedeniyle zorlanırken, küçük filolar ise doğrudan yüksek perakende fiyatlarla karşı karşıya kalıyor.