Türkiye ve Yunanistan arasında 2023'ten bu yana devam eden yakınlaşma süreci, son dönemde atılan karşılıklı adımların ardından yeniden sorgulanmaya başladı. İki ülkenin deniz parkları ve deniz mekânsal planlamaya ilişkin açıklamaları, hava sahası ihlali iddiaları ve bölgedeki farklı aktörlerle geliştirdikleri güvenlik iş birlikleri, Ege Denizi'nde rekabetin yeniden öne çıkabileceğine işaret ediyor.
Uzmanlara göre Ankara ve Atina'nın savunma alanındaki hamleleri, karşılıklı güvenlik endişelerini besleyerek yeni bir silahlanma döngüsünü tetikleyebilir. Bu nedenle son dönemde Ege'de yaşanan gelişmeler, 2023 sonrasında oluşan "sakin sular" döneminin yerini daha rekabetçi bir ilişkiye bırakıp bırakmadığı sorusunu gündeme getiriyor.
Ege'deki yeni dönemin en dikkat çekici göstergelerinden biri 31 Ağustos'ta yaşandı. İstanbul'da Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan tarafından kurulan Mekke Savunma İttifakı'nın ilk toplantısı gerçekleştirilirken, aynı gün Tel Aviv'de Yunanistan ile İsrail arasında "Aşil Kalkanı" olarak adlandırılan kapsamlı bir savunma anlaşması imzalandı. İki gelişmenin aynı güne denk gelmesi, bölgedeki güvenlik mimarisinin giderek daha fazla ittifaklar ve karşılıklı savunma anlaşmaları üzerinden şekillendiği yorumlarını beraberinde getirdi.
İsrail Savunma Bakanı Israel Katz, Yunanistan ile imzalanan anlaşmayı ülkesinin gerçekleştirdiği en büyük savunma ihracatı anlaşması olarak nitelendirdi. Anlaşma, Yunanistan'ın savunma kapasitesini güçlendirmeye yönelik önemli bir adım olarak öne çıkarken, Atina'nın İsrail ile askeri ve teknolojik iş birliğini derinleştirmesi Ankara açısından da yakından izlenen bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
Yunanistan'ın son yıllarda İsrail'le savunma alanındaki ilişkilerini geliştirmesi, Doğu Akdeniz'deki güvenlik dengeleri açısından da önem taşıyor.
Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis'in Selanik Uluslararası Fuarı'nda yaptığı son açıklamalar da Türkiye-Yunanistan ilişkilerinin geleceğine ilişkin tartışmaları yeniden alevlendirdi. Miçotakis'in Türkiye ile ilişkiler, gerilimler ve Yunanistan'ın yaklaşan seçim gündemine ilişkin mesajları, Atina'nın Ankara'ya yönelik politikasında güvenlik başlığının önemini koruduğunu gösterdi.
2023'te yaşanan depremlerin ardından başlayan ve liderler düzeyindeki temaslarla ilerleyen yumuşama süreci, iki ülke arasında daha düşük tansiyonlu bir dönemin kapısını açmıştı. Ancak Ege ve Doğu Akdeniz'deki egemenlik, deniz yetki alanları ve hava sahası gibiUzmanlara göre Yunanistan'da Türkiye, güvenlik politikalarının merkezindeki aktörlerden biri ol kronik sorunlar tamamen ortadan kalkmış değil.
Uzmanlara göre Yunanistan'da Türkiye, güvenlik politikalarının merkezindeki aktörlerden biri olmayı sürdürüyor. Atina'nın savunma yatırımlarını artırması ve İsrail gibi bölgesel aktörlerle askeri iş birliklerini geliştirmesi, Türkiye'den kaynaklandığı düşünülen güvenlik risklerine karşı caydırıcılığı artırma stratejisinin parçası olarak görülüyor. Bu yaklaşım, Ankara'nın da Yunanistan'ın askeri kapasitesindeki artışı dikkate alarak kendi savunma politikalarını güçlendirmesine yol açabiliyor. Böylece iki tarafın güvenlik kaygıları birbirini besleyen bir döngü oluşturuyor.
Türkiye ve Yunanistan arasındaki sorunlar yeni değil. Ancak 2023 sonrasında siyasi diyaloğun güçlenmesi, uzun süredir devam eden anlaşmazlıklarda tansiyonun düşmesini sağlamıştı. Son dönemde ise deniz parkları, deniz mekânsal planlama, hava sahası ihlali iddiaları ve askeri iş birlikleri gibi başlıkların yeniden öne çıkması, ilişkilerdeki kırılganlığı ortaya koyuyor. Özellikle iki ülkenin farklı bölgesel ortaklıklar üzerinden savunma kapasitelerini artırması, Ege'deki rekabetin yalnızca Ankara ve Atina arasındakiMevcut gelişmeler, Türkiye ve Yunanistan arasındaki diyaloğun tamamen sona erdiği anlam ikili ilişkilerle sınırlı kalmayabileceğine işaret ediyor.
Mevcut gelişmeler, Türkiye ve Yunanistan arasındaki diyaloğun tamamen sona erdiği anlamına gelmiyor. Ancak iki ülkenin siyasi diyalog ile güvenlik rekabetini aynı anda yürüttüğü daha karmaşık bir dönem ortaya çıkıyor. Ankara ve Atina arasındaki temasların devam edip etmeyeceği kadar, savunma harcamalarının ve bölgesel ittifakların nasıl şekilleneceği de Ege'deki geleceğin belirlenmesinde önemli rol oynayacak.
Önümüzdeki dönemde özellikle deniz yetki alanları, deniz mekânsal planlama, hava sahası ve Doğu Akdeniz'deki askeri iş birlikleri, Türkiye-Yunanistan ilişkilerinin yeniden gerilim eksenine kayıp kaymayacağının en önemli göstergeleri olacak.