Ateşkesi sarsabilecek kritik Lübnan hamleleri

Uluslararası İlişkiler Uzmanı Dr. Muhammed Berdibek ve Prof. Dr. Ali Fuat Gökçe, ateşkes süreci ve Lübnan hattındaki gelişmelere ilişkin dikkat çeken değerlendirmelerde bulundu.Dr. Muhammed Berdibek, sürece ilişkin açıklamalarda ciddi bir bilgi karmaşası olduğunu belirterek, somut veriler ve paylaşımlar üzerinden değerlendirme yapılması gerektiğini ifade etti.Berdibek, “Kanıtlara baktığımızda, somut verilere baktığımızda ve Navaz Şerif’in paylaşımlarına baktığımızda; İran’ın bütün müttefiklerinin ve Lübnan’ın da bu sürece dahil olduğunu görüyoruz. Nitekim bu durum, Trump’ın da kabul ettiği ve Arakçi’nin paylaştığı metinde de vurgulanıyor” dedi.Tarafların zaman zaman gerçeği çarpıttığını dile getiren Berdibek, “Eğer ortada bir ‘yalan eşiği’ varsa iki taraf da bunu yapıyor. Ancak bana göre İran bu konuda bir tık daha önde, yani sanki daha doğru söylüyor” ifadelerini kullandı. Bununla birlikte İran’ın bazı tartışmalı maddeleri ABD kabul etmiş gibi yansıttığını da belirten Berdibek, bu durumun Tahran açısından eleştirilebileceğini söyledi.Berdibek, Lübnan’ın ateşkes sürecine dahil olduğu görüşünü savunarak, İran’ın vekil güçlere desteğini kesmesinin kendi milli güvenliği açısından mümkün olmadığını vurguladı. “İran’ın böyle bir dönüşümü kabul etmeyeceğini görüyoruz. Nitekim Hürmüz geçişlerini kontrol ederek buna fiilen karşılık verdi” dedi.Prof. Dr. Ali Fuat Gökçe ise Lübnan’ın savaşın seyrini belirleyebilecek kritik bir alan olduğuna dikkat çekti. Gökçe, ABD’nin Lübnan’a doğrudan bir ilgisinin olmadığını, ancak İsrail’in Hizbullah’ı yakın bir tehdit olarak gördüğünü belirterek, “İsrail, bu tehdidi bertaraf etmek için yoğun saldırılar gerçekleştiriyor” dedi.Lübnan’daki gelişmelerin savaşın gidişatını değiştirebileceğini ifade eden Gökçe, İsrail’in saldırılarına İran’ın vereceği yanıtın belirleyici olacağını söyledi. “Eğer İran, İsrail’e doğrudan füze saldırısıyla karşılık verirse savaş yeniden başlar. Ancak İran’ın nasıl bir yol izleyeceği belirsiz” değerlendirmesinde bulundu.İran’ın alternatif olarak Hizbullah’a dolaylı destek verebileceğini belirten Gökçe, “Silah, mühimmat ve personel desteğiyle Hizbullah’ın direncini artırabilir” dedi. Bu senaryoda çatışmaların yerel düzeyde, İsrail-Hizbullah hattında devam edebileceğini ifade etti.Ateşkesin ABD ile İran arasında şekillendiğini hatırlatan Gökçe, İran’ın doğrudan İsrail’e saldırmaması durumunda Körfez ve Hürmüz hattındaki gerilimin azalabileceğini söyledi. Ancak İran’ın fiili bir müdahalede bulunması halinde ABD’nin İsrail’in yanında yer alarak ateşkesin fiilen sona ereceğini vurguladı.Gökçe, sahadaki çelişkiye de dikkat çekerek, “İran saldırırsa ateşkes bozulur deniyor; ancak İsrail saldırdığında bu durum aynı şekilde tanımlanmıyor. Taraflar bunu ateşkes ihlali olarak adlandırmıyor” ifadelerini kullandı.Lübnan’ın çatışmaların yerel mi yoksa bölgesel mi kalacağını belirleyecek kritik merkez olduğunu vurgulayan Gökçe, sürecin tarafların atacağı adımlara bağlı olduğunu söyledi. “İran, Hizbullah’ı yalnız bırakmayacaktır. Ya doğrudan müdahale eder ya da arka planda desteğini sürdürerek İsrail’i Lübnan’da uzun süreli bir çatışma içinde tutar” dedi.Lübnan coğrafyasının karmaşık yapısına da dikkat çeken Gökçe, bu durumun çatışmaları daha derin ve yönetilmesi zor bir sürece dönüştürebileceğini ifade etti.