Ay'da mahsur kalma korkusu: NASA'nın rafa kalkan gizli kurtarma planı
Uzay yolculukları her zaman tehlikelerle dolu bir macera olmuştur. Ama asıl mesele, işler ters gittiğinde astronotların oradan nasıl çıkarılacağı noktasında düğümleniyor. Alçak Dünya yörüngesindeki Uluslararası Uzay İstasyonu’nda tıbbi bir acil durum yaşandığında tahliye nispeten kolay olsa da Ay yörüngesindeki bir ekip için süreç çok daha karmaşık.
Ay, Dünya’dan oldukça uzak bir durak ve oradaki bir krizde yardımın ulaşması günler sürebilir. NASA, Apollo döneminde bu tür felaket senaryolarına karşı bazı kurtarma planları hazırladı; fakat bu planlar kağıt üzerinde kaldığı gibi beraberinde devasa maliyetleri ve cevapsız soruları da getirdi.
1960'lı yıllarda Apollo görevleri için komuta ve servis modüllerini tasarlayan North American Aviation (NAA) şirketi, mahsur kalabilecek astronotlar için "tek kişilik kurtarma görevi" önerisi sundu. Bu plana göre, özel olarak modifiye edilmiş bir kurtarma modülü, devasa bir Saturn V roketinin üzerinde her an fırlatılmaya hazır şekilde bekleyecekti. Ay’da bir sorun yaşandığında, tek bir astronot bu araçla havalanacak, Ay modülüne kenetlenecek ve mahsur kalan arkadaşlarını alıp geri getirecekti. Şirket, bu araçların içine kurtarılacak kişiler için fazladan yaşam alanı ve oksijen bağlantıları eklemeyi bile düşünmüştü. Hatta bu programın hayata geçmesi için mevcut modüllerin dönüştürülmesini veya yılda dokuz yeni kurtarma aracı üretilmesini kapsayan farklı takvimler önerdiler.
Şirket, bu kurtarma operasyonunun teknik detaylarını tam olarak netleştiremese de maliyet tablosunu çıkarmayı ihmal etmedi. Sadece iki modülün dönüştürülmesi ve her yıl bir yenisinin eklenmesi, o dönemin parasıyla fazladan 86 milyon dolarlık bir bütçe gerektiriyordu. Bu miktar, Apollo projesine harcanan milyarlarca doların yanında küçük bir ayrıntı gibi görünse de asıl sorun lojistik engellerde saklıydı. NASA, bu teklifi incelerken kritik sorular sordu: Mahsur kalan astronotlar kurtarma ekibi gelene kadar kısıtlı oksijen ve gıdayla nasıl hayatta kalacaktı? Tek kişilik bir Ay yolculuğu kendi başına ne kadar güvenliydi? En önemlisi, bir kurtarma aracı zamanında oraya ulaşabilir miydi? Tüm bu riskleri değerlendiren NASA, projenin uygulanabilir olmadığına karar vererek dosyayı rafa kaldırdı.
Aradan geçen 60 yıllık teknolojik gelişmeye rağmen durumun daha iç açıcı hale geldiğini söylemek zor. Hatta son yayımlanan NASA raporları, kurumun "uzayda mürettebat kurtarma kapasitesi" ihtiyacını tamamen devre dışı bıraktığını ortaya koyuyor. Rapora göre, bir kurtarma roketini sürekli hazırda tutmanın ve gerekli kaynakları sağlamanın maliyeti artık "katlanılamaz derecede pahalı" kabul ediliyor. Bu durum, uzay yolculuklarının hala ne kadar bıçak sırtında ilerlediğini gösteriyor.