Kuzey İspanya’daki Prado Vargas Mağarası, İber Yarımadası’nda yaşayan son Neandertal topluluklarıyla erken Homo sapiens grupları arasındaki zaman farkını gösteren önemli arkeolojik alanlardan biri haline geldi. Burgos bölgesindeki mağarada elde edilen bulgular, iki insan türünün aynı alanı farklı dönemlerde kullandığını ancak burada birbirleriyle karşılaşmadığını ortaya koyuyor.
Uzun yıllardır incelenen mağaranın Dördüncü Katman olarak adlandırılan bölümünde, yaklaşık 46 bin yıl önce yaşamış son Neandertal gruplarına ait izler bulundu. Bu toplulukların günümüz insanlarından izole biçimde, küçük ve bağımsız gruplar halinde yaşadığı; kendilerine özgü kültürel gelenekleri ve belirgin hareket alanları olduğu anlaşılıyor.
Bulgular, Neandertallerin Prado Vargas Mağarası’nı yıl boyunca kullanmadığını gösteriyor. Gruplar ilkbahardan sonbaharın sonuna kadar mağarada kalıyor, kış aylarında su baskınlarının başlamasıyla bölgeden ayrılıyordu. Kazılarda ortaya çıkarılan ahşap işleme ve deri kazıma aletleri, gündelik faaliyetler hakkında doğrudan ipuçları veriyor. Bir süt dişi ile fosilleşmiş deniz kabuğu kalıntılarının bulunması ise çocukların da topluluğun parçası olduğunu ortaya koyuyor.
Aynı katmandan çıkarılan 1500’den fazla taş alet ve hayvan kalıntısı, Neandertallerin avcılık alışkanlıklarını da ayrıntılandırıyor. Yaban öküzü, bozkır bizonu, yaban domuzu, at ve geyik avlayan topluluk, hayvanların uzun kemiklerini kırarak iliğe ulaşıyordu.
Araştırmacılar ayrıca 100’den fazla kemik rötuş aleti tespit etti. Bu araçlar, taş aletlerin körelen kenarlarını yeniden keskinleştirerek kullanım süresini uzatmak için kullanılıyordu. Böylece eldeki malzemelerin mümkün olduğunca uzun süre değerlendirildiği bir tür geri dönüşüm ekonomisinin varlığına işaret eden güçlü kanıtlar ortaya çıktı.
Geçtiğimiz yıl yapılan kazılarda, Prado Vargas Mağarası’nda erken Homo sapiens gruplarına ait ocak kalıntıları da bulundu. Yaklaşık 35 bin yıl öncesine tarihlenen bu kamp ateşleri, modern insanların mağarayı son Neandertal sakinlerinden yaklaşık 10 bin yıl sonra kullanmaya başladığını gösteriyor.
Avrasya’nın farklı bölgelerinde Neandertaller ile Homo sapiens topluluklarının karşılaştığı ve aralarında genetik etkileşim yaşandığı biliniyor. Prado Vargas ise farklı bir tablo sunuyor. Buradaki Neandertal topluluğu, modern insanlarla doğrudan karşılaşmamış son gruplardan biri olarak değerlendiriliyor. Bu nedenle mağara yalnızca iki insan türünün aynı alanı farklı dönemlerde kullanmış olmasını belgelemiyor. Aynı zamanda Homo sapiens ile temas etmeden yaşamını sürdüren son Neandertal topluluklarının avcılık, araç kullanımı, mevsimsel hareketlilik ve grup yaşamı gibi özelliklerini incelemek için de ender bir arkeolojik pencere açıyor.