Elektrikli araç devi Tesla, ABD’nin Teksas eyaletindeki Austin kentinde otonom sürüş teknolojisinde yeni bir sayfa açarak direksiyon simidi, pedalları ve dikiz aynaları bulunmayan iki kişilik Cybercab araçlarıyla ücretli robotaksi hizmetini başlattı. Ancak Elon Musk’ın düzenleyici çerçevenin sınırlarını zorlayan bu hızlı hamlesi, federal makamların dikkatini çekti.
ABD Ulusal Karayolu Trafik Güvenliği İdaresi (NHTSA), Tesla’nın söz konusu araçların federal güvenlik düzenlemelerine uygunluğunu nasıl tespit ettiğini incelemek amacıyla yaklaşık 1. 000 Cybercab hakkında resmi bir denetim başlattı.
ABD’deki mevcut mevzuata göre otomobil üreticileri, yeni ürettikleri araçların federal güvenlik standartlarını karşıladığını kendi beyanlarıyla belgeleyerek kamuya açık yollarda kullanıma sunabiliyor. Fakat insan sürücüler esas alınarak hazırlanan mevcut federal güvenlik standartları manuel kontrolleri şart koşuyor. Bu kurallara uymayan araçlar için uygulanan muafiyet süreçleri ise ticari kullanımı yılda yalnızca 2. 500 araçla sınırlandırıyor.
Tesla’nın mühendislikten sorumlu yöneticisi Lars Moravy, Cybercab’in bu yıllık sınırlamaya tabi kalmayacağını savundu. Buna karşın Tesla’nın NHTSA’ya muafiyet başvurusunda bulunup bulunmadığına ilişkin ayrıntılar açıklanmadı. Carnegie Mellon Üniversitesi Profesörü Philip Koopman, Tesla’nın araç düzenlemelerini farklı yorumlayarak Cybercab’lerin federal standartlara uygunluğunu savunabileceğini ve bu sayede araçları piyasaya hızla yayabileceğini ifade etti.
Cybercab üretimine nisan ayında başlayan Tesla'da Elon Musk, üretimin yılın ilerleyen dönemlerinde veya önümüzdeki yıl "katlanarak" artacağını ve araçların 30. 000 doların altında bir fiyat etiketiyle satılacağını açıkladı. Şirket daha önce Teksas ve Florida’da, manuel kontrollere ve bazı araçlarda yedek insan sürücülere sahip Model Y SUV’larla sınırlı bir ücretli robotaksi hizmetini devreye sokmuştu.
Tesla, Cybercab’lerde kullanılan Full Self-Driving (FSD) yazılımının insan sürücülerden 10 kata kadar daha güvenli olduğunu ve Austin’de yürütülen hizmetin henüz ölümle sonuçlanan bir kazaya karışmadığını vurguladı. Ancak eski Tesla çalışanlarıyla yapılan görüşmeler, şirketin otonom sürüş yazılımının temel manevralarda halen zorlanmaya devam ettiğini ortaya koydu.
Sürücüsüz araç teknolojilerinde düzenlemeleri aşma çabası daha önce başka şirketlerin de gündemine gelmişti. Amazon bünyesindeki Zoox, direksiyon ve diğer sürüş kontrolleri bulunmayan aracını kendi beyanıyla belgelendirmeye çalışmış ancak süreci tamamlayamamıştı. NHTSA'nın soruşturmasının ardından beyanını geri çeken Zoox, temmuz ayında sınırlı ticari kullanım için federal muafiyet almak zorunda kalmıştı.
Uzmanlar, Tesla ile NHTSA arasında öz belgelendirme konusunda yaşanabilecek derin bir anlaşmazlığın yargıya taşınabileceğini belirtiyor. Kurumun eski yöneticileri ise NHTSA'nın geçmişte bu tür davaların tamamını kazanamadığına dikkat çekiyor.