Eğer Türkiye Cumhuriyeti'nde yaşıyorsanız ilk olarak döviz ve altın verilerini takip etmeniz gerekir. Çünkü biz döviz bağımlılığı yüksek bir ülkeyiz. Çünkü Türkiye'de üretilen her ürünün ham maddesi yurt dışından gelir. Ham madde anlamında yüzde 85 oranında yurt dışına bağlıyız biz. Hani matematiksel kısmından bakarsak Türkiye Cumhuriyeti'nde yaşayan insanın muhakkak gözünün dövizde olması lazım. Altın zaten çok geleneksel bir yatırım aracı. Yani annelerimiz, anneannelerimiz ve onun öncesinde de her zaman çok kıymetliydi ve her zaman karşılığı olan bir emtia muhakkak. Ama bu sorunun cevabı bence biraz kişiden kişiye göre de değişebilir. Örneğin borsada bir hisse senediniz varsa bir ya da birden fazla gözünüz muhakkak Borsa İstanbul'da olacaktır. Olmalıdır da zaten. Ya da eğer ki bir kredi kullanmak istiyorsanız Merkez Bankası'nın vereceği bir faiz kararını beklersiniz. Çünkü bir politika faiziyle ilgili bir karar açıklar. Bu sizin kullanacağınız kredinin masrafını da artırır.
Herkesin aslında biraz kendi ekonomisini yaratması gerekir. Kendi ekonomik verilerine odaklanması. Neden bahsediyorum? Şimdi hepimizin bir aylık ya da haftalık, daha mikro seviyede bakarsak haftalık bir harcaması olsun. Mesela bu da sadece buzdolabına koyacağımız malzemeler, sebzesi meyvesi. Eğer ki gerçekten hani her zaman sabit şekilde aldığınız bu ürünleri ne kadar harcadığınızı bir yere not ederseniz en azından elinizde bir sene sonra bir ölçü olabilir. Benim gıda masrafım şu ayın şu haftasında bu kadarmış ya da bu ay bu kadarmış. Gelirimin yüzde bilmem kaçıymış ve bir sene geçti üzerinden ve gelirimin şimdi yüzde bilmem kaçı oldu. Bu neden önemli? Çünkü geri kalan yüzdeyi nasıl değerlendirebileceğiniz konusunda size biraz ışık tutabilir. Belki yatırım yapmak istersiniz. Belki tasarruf, şayet elinizde yeterli bir miktar kaldıysa tabii.
Shrinkflation, İngilizce'deki shrink yani azalma ve inflation, enflasyon kelimelerinin birleşmesinden oluşan bir kelime. Çok somut bir örneği vardır. Tuvalet kağıdından genelde anlatır ekonomistler. Eskiden tuvalet kağıtlarının rulosu daha kalındı, şimdi değil. Yine çok hızlı biten havlu kağıtlar, çok hızlı biten tuvalet kağıtları. Çünkü boyları küçük ama aynı fiyat. Görünürde sanki fiyatını arttırmıyor gibi gözükse de, mesela aynı fiyata daha azını alıyoruz demek.