Avrupa Merkez Bankası (ECB)’nin gelecekteki euro banknotları için halktan değerlendirmesini istediği tasarım seçenekleri arasında, besteciler de dahil olmak üzere Avrupa kültüründen figürler ile kuşlar ve nehirler yer alıyor. Şimdiye kadar 9 milyondan fazla kişi oy verdi, ancak ECB anket gelecek pazartesi sona ermeden önce daha fazla kişinin görüşünü paylaşmasını teşvik ediyor.
ECB daha önce yeniden tasarım konusunda Avrupalılara danışmıştı, ancak bu, on tasarımı değerlendirmelerini isteyen bir anket (kaynak İngilizce) başlattığı ilk sefer. Önerilen tasarımlar, mevcut banknotlardakinden belirgin biçimde farklı.
Giderek daha az nakit kullanılan bir dünyada ECB, Avrupalılara şu mesajı veriyor: nakit hayatımızda kalmaya devam edecek ve nasıl görüneceğini belirlemeye yardımcı olabilirler.
“Nakit yalnızca geçmişten kalan bir miras değil. Milyonlarca Avrupalı için günlük hayatın bir parçası” diye konuştu ECB Yönetim Kurulu üyesi Piero Cipollone, pazartesi günü Brüksel’de euro banknotlarıyla ilgili bir etkinlikte.
Anket, “Avrupa kültürü” ve “Nehirler ve kuşlar” olmak üzere iki olası tema altında elemeyi geçmiş on tasarımı kapsıyor. Sonuçlar, 2026 sonu civarında açıklanması beklenen ECB Yönetim Konseyi’nin nihai kararına yön verecek, ancak onu belirlemeyecek. Yeni banknotların geliştirilmesi ise birkaç yıl sürecek ve 2029’dan itibaren aşamalı olarak dolaşıma girmeleri bekleniyor.
“Toplam değeri 1,6 trilyon euronun üzerinde olan 31 milyardan fazla euro banknotu dolaşımda ve bunların yıllık artış oranı yaklaşık yüzde 3. Ayrıca dolaşımda 150 milyardan fazla euro madeni para var” dedi Cipollone. Diğer ödeme yöntemleri aksadığında, örneğin elektrik veya internet kesintilerinde, nakdin hâlâ rol oynadığını da vurguladı.
Nakdin rolü, Tek Para Paketi (Single Currency Package) olarak bilinen önerilen AB mevzuatıyla daha da güçlendirilebilir. Brüksel’de müzakereleri süren paket, nakdin yasal ödeme aracı statüsünü ve zorunlu kabulünü güçlendirmeyi amaçlayan önlemler içeriyor.
Konuşmasında Cipollone, “Nakit, yerine konması zor olan bir şey sağlar: somut bir istikrar ve güven çıpası. Nakit aynı zamanda finansal kapsayıcılığı destekler. Basittir, sezgiseldir. Mahremiyeti korur ve belki de en önemlisi, seçim özgürlüğünü güvence altına alır” dedi.
ECB’nin 2024 tarihli bir anketine göre, Avrupalıların giderek artan bir çoğunluğu nakdin bir ödeme seçeneği olarak korunmasının önemli olduğunu düşünüyor.
Cipollone, “Nakit, her vatandaşın doğrudan elinde tutabileceği tek para biçimi. Elinizde nakit olduğu anda onu kullanmak için herhangi bir aracıya ya da cihaza ihtiyacınız yok” dedi.
Ödeme stratejisinde ECB, yalnızca banknotların yeniden tasarlanmasına değil, nakdi tamamlayacak bir merkez bankası parası türü olan dijital euronun oluşturulmasına da yatırım yapıyor. ECB, nakde verdiği desteğin, hem çevrimdışı hem çevrimiçi işlemleri yüksek düzeyde gizlilikle mümkün kılmak üzere tasarlanan bu yeni elektronik ödeme aracıyla özünde bağlantılı olduğunu belirtiyor.
Dijital euronun, Brüksel’deki müzakerelerin 2026 sonuna kadar tamamlanması halinde, ilk kez 2029’da ihraç edilebileceği belirtiliyor.
Cipollone, “Hem euro nakde hem dijital euroya yatırım yapıyoruz. Birlikte, Avrupalıların günlük işlemler için merkez bankası parasına hem fiziksel hem dijital biçimde erişebilmesini sağlayacaklar” dedi.
Bu iki merkez bankası para biçimi birlikte, “tüm ödeme türleri için, her zaman, euro bölgesinin tamamında kullanılabilecek bir Avrupa çözümünün” sunulmasını sağlayabilir, diye ekledi.
ECB’nin yeni bir ödeme stratejisi geliştirmesinin nedenlerinden biri, ciddi jeopolitik belirsizlik ortamında stratejik özerklik ihtiyacı ve AB’nin ABD ödeme altyapısına olan güçlü bağımlılığı.
ECB’nin 2025 verilerine göre, her ikisi de Amerikan şirketi olan Visa ve Mastercard, euro bölgesindeki kartlı ödemelerin yüzde 61’ini ve sınır ötesi kart işlemlerinin neredeyse tamamını oluşturuyor.