Ermenistan-AB Zirvesi: Erivan'ın Rusya ile Avrupa arasında denge arayışı
"Bu, Ermenistan için tarihi bir adım. Avrupa'ya doğru atılan bir adım. Çok olumlu sonuçlar getirecek."Bu sözler, Erivan'ın merkezindeki Cumhuriyet Meydanı'nda güneşin altında oturan genç Ermeni kadın Varduhi Gasapryan'a ait. Başkentte şu sıralar yoğun bir hareketlilik var.Yaklaşık 40 Avrupa ülkesinden devlet ve hükümet başkanları ile Avrupa Birliği (AB) kurumlarının üst düzey temsilcileri Erivan'a geldi. Ukrayna işgali sonrasında kurulan bir forum olan ve Türkiye'nin de aralarında bulunduğ 47 ülkeden oluşan Avrupa Siyasi Topluluğu (EPC), 4 Mayıs Pazartesi sekizinci zirve toplantısını yaptı. Topluluk liderleri ilk kez Güney Kafkasya'da aynı masa etrafında toplandı.Hemen ertesi gün ise ilk AB-Ermenistan zirvesi yapıldı. Bu, Erivan'dan Batı'ya güçlü bir mesaj olarak değerlendiriliyor. Aynı zamanda halka da bir mesaj verilmek isteniyor: "Avrupa, Ermenistan'a ciddi yaklaşıyor ve taraflar arasında yakın iş birliği ilerliyor."Varduhi Gasapryan da durumu böyle yorumluyor. Turizmle geçimini sağlayan genç kadın şöyle diyor: "Ermeniler güçlü bir halk olsa da mevcut siyasi durumda mutlaka desteğe ihtiyacımız var. Avrupa'dan, Rusya'dan ya da tüm büyük güçlerden." Ermenistan; Avrupa, Rusya, Ortadoğu ve Orta Asya arasında, denize çıkışı olmayan kritik bir jeopolitik kavşakta yer alıyor. Bu konum, ülkeyi yüzyıllar boyunca dış güçlerin müdahalesine, çatışmalara ve baskılara açık hâle getirdi.Bugün Ermenistan hâlâ Sovyet geçmişinin etkisini taşıyor. Cumhuriyet Meydanı, pembe tüf taşından yapılmış anıtsal binalarla çevrili ve başkentin kalbi konumunda. Yaklaşık üç milyon nüfuslu bu küçük, dağlık ülke, Avrupa ile Asya arasında yer alıyor ve dünyanın en eski Hristiyan kültürlerinden birine ev sahipliği yapıyor.AB liderleri için Cumhurbaşkanlığı Sarayı'nda düzenlenen karşılamada; mavi gökyüzü, kırmızı halı ve Avrupa ile Ermenistan marşları eşliğinde tören yapıldı. AB Konseyi Başkanı Antonio Costa, bunu "ilişkilerin derinleşmesi açısından bir dönüm noktası" diye niteledi. Daha güçlü bağların ulaşım, enerji ve dijitalleşme alanlarında yeni istihdam yaratabileceğini söyledi.Almanya merkezli Konrad Adenauer Vakfı'ndan Jakob Wöllenstein, DW'ye yaptığı açıklamada, Ermenistan'ın Avrupa yöneliminin bir denge arayışı olduğunu belirtiyor: "Başbakan Nikol Paşinyan ülkeyi Batı'ya doğru dikkatli ve kademeli şekilde yönlendiriyor."Wöllenstein, sözlerini şöyle sürdürüyor: "Ermenistan, Rusya ile acele bir kopuşu göze alamaz. Moskova ile ekonomik ve güvenlik bağları çok güçlü. Aynı zamanda Ermenistan komşularıyla ilişkilerini de dengede tutmaya çalışıyor. Kimseyi karşısına almadan Batı'ya yönelimini sürdürüyor." Erivan merkezli Ermenistan Uygulamalı Politika Araştırmaları Enstitüsü'nden (APRI) Benyamin Poghosyan, DW'ye yaptığı açıklamada, "Temel mesaj, Ermenistan'ın dış politikasını başarıyla çeşitlendirdiği" diyor. Ülke yeni ortaklar kazanmak ve özellikle Avrupa Birliği ile ilişkilerini güçlendirmek istiyor. Azerbaycan ve Türkiye ile ilişkilerin normalleştirilmesi de Başbakan Paşinyan'ın stratejisinin bir parçası" diye konuştu.Avrupa'daki zirveler iç politika açısından da büyük önem taşıyor. Erivan merkezli düşünce kuruluşu Bölgesel Demokrasi ve Güvenlik Merkezi'nden Tigran Grigoryan'a göre, 7 Haziran'da yapılacak parlamento seçimleri öncesinde bu toplantılar Paşinyan'a destek sağlıyor: "Erivan'daki son zirveler Başbakan Paşinyan için güçlü bir rüzgâr. Aynı zamanda seçmenlere, Brüksel'in bu hükümetle çalışmak istediği mesajı veriliyor."Ermenistan'da seçimler yaklaşırken özellikle Rusya kaynaklı siber saldırılar ve dezenformasyon kampanyaları da artıyor. Avrupa, bu tehditlere karşı uzman desteği sağlıyor. AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Erivan temasları sırasında, "Bu ülkede tek meşru güç kaynağı Ermeni halkının iradesidir" dedi.Tigran Grigoryan ise uyarıyor: "Son dönemde Rusya'nın, Ermenistan'a karşı daha sert araçlar kullanmaya hazır olduğuna dair işaretler görüyoruz. Özellikle AB'ye entegrasyon hedefi Moskova tarafından yakından takip ediliyor."Toplumdaki eğilim de değişmiş durumda. Anketler, AB yanlısı tutumun güçlendiğini ve Rusya'ya desteğin azaldığını gösteriyor.Buna karşın AB üyeliği hâlâ uzak bir hedef. Ermenistan henüz resmî bir başvuru yapmadı ve süreç on yıllar alabilir. Ancak ülke, bu yolda ilerlemek istiyor. Başbakan Paşinyan, "Bu, demokratik reformlarımıza yeni bir ivme kazandırmak için ek bir motivasyon" diyor.Başkentten uzakta, Ermeni Hristiyanlığı için önemli bir merkez olan Khor Virap manastırında Laura ve eşi Arsen oturuyor. Başkentteki yoğunluktan burada eser yok. Ancak Laura da Avrupa yönelimini destekliyor: "Benim için ve tüm Ermeni halkı için bu iyi bir şey gibi görünüyor; yeni fırsatlar, yeni imkânlar."Eşi Arsen Khosteghyan ise şunları ekliyor: "Rus halkıyla da iyi ilişkilerimiz olsun istiyoruz. Yüzyıllarca birlikte yaşadık. Tüm dünya ülkeleriyle iyi ilişkiler içinde olmak istiyorum."