İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığının yürüttüğü fon soruşturmasında şüpheli sayısı 217'ye, tutuklananların sayısı ise 56'ya yükseldi. Gözler, bir yandan da eski AKP Genel Başkan Yardımcısı ve eski Aile ve Sosyal Politikalar Bakanı Fatma Betül Sayan Kaya'nın hukuki durumuna çevrildi. Sayan Kaya ve eşinin Özata Denizcilik'ten aldığı hisseleri fon krizi öncesinde yüzde 1. 231 kârla sattığı iddia ediliyor.
Borsa İstanbul'da Özata Denizcilik'ten toplamda 163 milyon 46 bin TL'lik hisse alan Sayan ve eşi İlyas Kaya'nın, 4 ay sonra bu hisseleri yaklaşık 2 milyar 170 milyon TL'den sattığı ortaya çıkmıştı. Yani Kaya çifti söz konusu hisseye yatırdığı parayı yaklaşık 13 kat değerlenerek almış oluyor.
Kaya, hakkındaki "iddiaların açıklığa kavuşturulması" ve "yürütülecek inceleme ve soruşturmanın hiçbir gölge altında kalmadan, bağımsız ve sağlıklı bir şekilde sürdürülebilmesi" amacıyla siyasi sorumluluk aldığını belirterek görevlerinden istifa ettiğini açıklamıştı.
Daha sonra Ekonomim gazetesi, Fatma Betül Sayan Kaya ve eşi İlyas Kaya’nın Özata Denizcilik hisselerindeki işlemlerden elde ettikleri öne sürülen yaklaşık 2,2 milyar lirayı Hazine ve Maliye Bakanlığına iade ettiğini yazdı. Ayrıca İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığının yürüttüğü soruşturma kapsamında Kaya çiftinin mal varlıklarının dondurulması talep edildi.
Savcılığın bu hamlesi, Kaya hakkında resmi olarak soruşturma başlatıldığı anlamına geliyor. Böylece Kaya çifti soruşturmada "şüpheli" konumuna geldi. Kaya'ya yönelik temel suçlama ise Sermaye Piyasası Kanunu'nun 107'inci maddesinde düzenlenen "piyasa dolandırıcılığı" iddiası.
Peki bundan sonra Kaya çiftine ilişkin yargı süreci nasıl işleyecek? Çift hakim karşısına çıkarsa ve suçlu bulunursa nasıl bir cezayla karşı karşıya?
Söz konusu 107'inci maddesi; sermaye piyasası araçlarının fiyatları, fiyat değişimleri, arz ve talepleri konusunda yanlış veya yanıltıcı izlenim uyandırmak amacıyla alım veya satım yapan, emir veren, emir iptal eden, emir değiştiren veya hesap hareketleri gerçekleştiren kişiler için 3 yıldan 5 yıla kadar hapis ve 5 bin günden 10 bin güne kadar adli para cezası öngörülüyor.
Kanun ayrıca bu suçtan verilecek para cezasının miktarının, suçun işlenmesiyle elde edilen menfaatten az olamayacağını öngörüyor. Buna göre Kaya çiftinin elde ettiği öne sürülen menfaatin 2,2 milyar TL olması halinde, adli para cezası da bu miktarın altında olamayacak.
Aynı kanun, piyasa dolandırıcılığı suçunda "etkin pişmanlık" imkânı da tanıyor. Buna göre, bu suçu işleyen kişi pişmanlık göstererek 500 bin TL'den az olmamak üzere elde ettiği veya elde edilmesine sebep olduğu menfaatin iki katı miktarı kadar parayı Hazine'ye yatırırsa hakkında ceza indirimi uygulanabiliyor.
Ancak soruşturmada kritik olan, Kaya'nın 2,2 milyar TL'ye soruşturmadan önce mi sonra mı yatırdığı sorusunun yanıtında. Bu yanıt, Kaya çiftinin yargılanmasını doğrudan etkileyecek.
Yasaya göre Kaya çifti, eğer bu parayı, henüz soruşturma başlamadan önce ödediyse hakkında herhangi bir ceza verilmeyecek.
Söz konusu 2,2 milyar TL soruşturma başlatıldıktan sonra yatırıldıysa verilecek ceza yarısı oranında indirilecek. Yani hapis cezası oranı 1,5 yıldan 2,5 yıla kadar olacak. Adli para cezası da 2,2 milyar TL'nin yarı oranı olacak. Elde edilen para, dava aşamasında ödenirse verilecek ceza üçte biri oranında indirilecek.
Adli kaynaklar, soruşturmanın Kaya çiftinin Hazine'ye para yatırmasından önce mi sonra mı olduğu sorusuna yanıt vermedi.
Kaya çiftinin Özata hisselerini satın aldığı 163 milyon TL'yi hangi yollarla kazandığı sorusunun da soruşturmada araştırılan konuların arasında olduğu öğrenildi.
Fatma Betül Sayan Kaya ve eşi İlyas Kaya, bu paranın kaynağını açıklamazsa bu kez "suçtan kaynaklanan mal varlığı değerlerini aklama" iddiasıyla da karşı karşıya kalabilir.
Aynı zamanda ana fon soruşturması "çıkar amaçlı suç örgütü kurmak, yönetmek ve üyesi olmak" iddiasıyla da yürütülüyor. Savcılık, Kaya çiftinin hukuki durumunu ulaştığı delillere göre "suç örgütü" kapsamında olup olmadığını da değerlendirecek.
Eski Cumhuriyet Savcısı Avukat Zafer Ergün, fon soruşturmasında Fatma Betül Sayan Kaya'nın iki eylemi ve iki suçunun söz konusu olabileceğini düşünüyor. İlk eyleminin Özata hisselerinde yapmış olduğu "manipülatif hisse hareketleri" olduğunu belirten Ergün, bunun Sermaye Piyasa Kurulu (SPK) Kanunu'na göre "piyasa dolandırıcılığı" olduğuna dikkat çekti.
Bu suçta etkin pişmanlığın ancak kazancın 2 katı miktarı paranın ödenmesi halinde ve henüz soruşturma başlatılmamış ise ceza soruşturmasına yer olmadığına karar verildiğini belirten Ergün, "Aksi taktirde bu zararın soruşturma ve kovuşturma aşamasında giderilmesi halinde cezasında indirim yapılabilir" dedi.
Avukat Ergün, ikinci eyleminin manipülatif eylemler neticesinde değerinden fazla miktara çıkardığı şirket hisselerini bu defa ilgili fon şirketine satarak bireysel fon yatırımcısını dolandırılmak iddiası olduğunun altını çizdi. Bunun ise Türk Ceza Kanunu'nda "dolandırıcılık" suçu olduğunu kaydeden Ergün, şunları kaydetti:
"Suçun müştekileri bireysel fon yatırımcıları olup, burada etkin pişmanlık nedeniyle zararın giderilmesi her bir mağdura karşı yapılması gerekmektedir. Bu eylem sebebiyle zararı olan her bir mağdurun tek tek zararının giderilmesi gerekir. Burada zararın giderilmesi soruşturma başlamadan önce olsa bile kişi hakkında ceza soruşturması ve kovuşturması yapılması gerekmektedir. Ancak tüm bireysel mağdurların zararı giderilir ise hakkında verilecek cezada indirim yapılabilecektir."