Hürmüz'de ne yaşandı? ABD açıklamasından sonra piyasalar duruldu
ABD Başkanı Trump'ın dün gece yarısı yaptığı açıklamadan, İran'ın Devrim Muhafızları'nın ABD gemisini vurduğunu iddia etmesine kadar olan süre içinde petrol piyasaları çalkalandı.
Gece yarısı Trump'ın Hürmüz Boğazı'nda ABD gemileri desteğiyle "Özgürlük Operasyonu" isimli bir harekatı başlattığını duyurması piyasalarda düşüşe sebep oldu.
Ancak İran'ın bu duyuruya olan tehditkar tepkisi ve Hürmüz Boğazı'nın sınırlarını belirleyen haritalar yayınlaması gerilimi arttırdı.
İran'ın bir ABD gemisini 2 füze ile vurarak ağır hasar verdiğini söylesi petrol fiyatlarını iyice arttırdı.
ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM) açıklamasında bu iddianın yalanlaması ise piyasaların durulmasına sebep oldu.
Peki siyasi olarak bir fırtına gibi geçen bu günde tam olarak neler yaşandı? Teker teker inceliyoruz...
ABD Başkanı Trump, Pazar gününü Pazartesi gününe bağlayan gece Hürmüz Boğazı'ndan geçiş yapmak isteyen ticari gemilerin ABD savaş gemileri tarafından korunmasını ön gören 'Özgürlük Planı' isimli bir projeyi duyurdu.
Bu projeyi 'insani bir eylem' olarak tanımlayan Trump "Hürmüz Boğazı'ndan gemilerin savaş gemisi eşliğiyle çıkacağını" bildirdi.
Haftayı 109,93 dolardan kapatan brent petrol "Hürmüz Boğazındaki gemiler korunacak" açıklaması sonrası petrol fiyatları haftaya 105,52 dolardan başladı.
Axios'a göre ABD 15 bin askerini bu görevi gerçekleştirmek için hazırladı. Ancak işin aslı sonradan belli oldu.
Yine Axios'un ve The Wall Street Journal'ın bu sabah yayınlanan haberlerine göre Trump'ın planı, ABD gemilerinin Hürmüz Boğazı'na girerek ticari gemileri korumasını içermiyor.
Buna göre bu gemiler Hürmüz Boğazı'nın başında bekleyecek ve ticari gemilere radyo yoluyla İran'ın döşediği mayınların nerede olduğunu aktaracak.
Taşımacılık şirketlerini rahatlatmakta başarısız olan bu plan İran'ı doğrudan tehdit etmese de Devrim Muhafızları'nın öfkesine sebep oldu.
Körfez'de artan gerilim, İran'ı bu plana karşılık vermesiyle hat safhaya çıktı. Başta tehditler savuran İran, sonradan bir ABD gemisini vurduğunu öne sürdü.
İran, Trump Özgürlük Operasyonu'nu duyduktan hemen sonra açıklama yaparak Hürmüz Boğazı'na girecek tüm ABD gemilerinin hedef alınacağını duyurdu.
İran Güvenlik Konseyi Başkanı İbrahim Azizi "Hürmüz Boğazı ve Körfez suları, Trump’ın gerçek dışı paylaşımlarıyla yönetilmeyecek" diye konuştu.
İranlı komutanlar bölgeye yaklaşan tüm yabancı unsurlara saldıracaklarını bildirdi. Özellikle ABD ordusunu hedef alan Tümgeneral Ali Abdullahi boğazın tamamen kendi denetimlerinde olduğunu savundu ve "Bu stratejik su yolunun İran silahlı kuvvetlerinin kontrolü altında olduğunu defalarca belirttik ve güvenli geçiş her koşulda mutlaka bizimle koordine edilmelidir" dedi.
Bu açıklamaların üzerine İran Devrim Muhafızları Ordusu stratejik su yolunun kontrol ettikleri yeni sınırlarını gösteren haritalar paylaştı.
Bu haritalar İran'daki Mübarek Dağı ile BAE'nin güneyindeki Füceyre arasındaki hattı ve Keşm Adası ile Ümmü el-Kayveyn arasındaki bölgeyi kapsıyor.
Ancak bugünki krizde İran ve ABD tarafları, sadece sözlü restleşme ile yetinmedi. İddiaya göre iş, çatışma boyutuna taşındı.
İran TSİ 13.05 sularında Hürmüz Boğazı'na yaklaşan bir ABD savaş gemisini vurduğunu açıkladı. İran'ın Fars haber ajansına göre İran, bir ABD savaş gemisini Hürmüzgan'dan ateşlenen iki füzeyle vurdu.
Gün içinde öğlen seansında İran iki füze attık gemi hasar aldı iddiası karşılık ABD'den gelen "Böyle bir şey yaşanmadı" açıklaması petrolü hareketlendirdi. Brent petrol öğlen seansında bu gelişmeliyle birlikte 114,29 dolara yükseldikten sonra geriledi.
Devrim Muhafızları'nın resmi beyanında "İslam Cumhuriyeti Donanması'nın kararlı ve hızlı uyarısı ile Amerikan ve Siyonist düşman muhriplerinin Hürmüz Boğazı'na girişi engellenmiştir" ifadesine yer verildi.
İran basınına göre ABD gemisi ağır hasar alarak geri çekilmek zorunda kaldı. İran, ABD'nin gelecek saldırgan hareketlerine karşı teyakkuzda olduklarını belirtti.
Ancak İran'daki savaşı yöneten ABD Merkez Komutanlığı CENTCOM, İran'ın iddasını dakikalar içerisinde yalanladı.
CENTCOM, "Hiçbir ABD Donanması gemisi vurulmadı. ABD güçleri, “Özgürlük Operasyonu”nu destekliyor ve İran limanlarına yönelik deniz ablukasını uyguluyor" açıklamasını yaptı.
Bu açıklamanın da üzerine ABD komutanlığu Hürmüz Boğazı'ndan çıkan tüm savaş gemilerin anında hedef alınacağı konusunda uyarıda bulundu. Dahası, 2 ABD bayraklı yük gemisinin de Hürmüz Boğazı'ndan geçtiğini öne sürdü.
CENTCOM, "ABD Donanması'na ait güdümlü füze destroyerleri, “Özgürlük Projesi” kapsamında Hürmüz Boğazı'ndan geçtikten sonra şu anda Arap Körfezi'nde görev yapmaktadır. Amerikan kuvvetleri, ticari gemilerin geçişini yeniden sağlamak için yürütülen çabalara aktif olarak destek vermektedir. İlk adım olarak, ABD bayraklı 2 ticari gemi Hürmüz Boğazı'ndan başarıyla geçerek yolculuklarına güvenli bir şekilde devam etmektedir" dedi.
Yaşanan gelişmelerin ardından petrol fiyatlarında hareketlenmeler devam etti. Brent petrol yaşanan gelişmelerin etkisiyle akşam seansına doğru TSİ 16.26'da 110,51 dolarda bulunuyor.
*BU HABERDE YER ALAN İFADELER YATIRIM TAVSİYESİ DEĞİLDİR.