İsviçre'de seçmenler, ülkenin tarafsızlığını güçlendirmeyi amaçlayan öneriyi yüzde 70'e yakın oyla reddetti. İsviçre hükümetinin açıkladığı kesin sonuçlara göre teklif, ülkenin 26 kantonunun tamamında reddedildi.
Referandumda kabul edilmesi halinde İsviçre'nin diğer ülkelere yaptırım uygulama yetkisi sınırlandırılacaktı. Buna göre yaptırımlar yalnızca Birleşmiş Milletler tarafından onaylanmaları halinde uygulanabilecekti.
Bu düzenleme, BM Güvenlik Konseyi'nin 5 daimi üyesinden biri olan Rusya'ya yönelik yaptırımlar açısından İsviçre'nin hareket alanını da kısıtlayacaktı.
Sağcı İsviçre Halk Partisi'nin (SVP) öncülük ettiği teklifin destekçileri, özellikle Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik geniş çaplı işgalinin başlamasından bu yana İsviçre'nin Avrupa Birliği ve NATO'ya fazla yaklaştığını savundu.
İsviçre Dışişleri Bakanı Ignazio Cassis, referandum sonuçlarının açıklanmasının ardından düzenlediği basın toplantısında, “Bu sonuç tarafsızlığa karşı verilmiş bir oy değil” dedi.
Cassis, “İsviçre dün tarafsızdı, bugün tarafsız ve tarafsız kalmaya devam edecek” ifadelerini kullandı.
Girişimin arkasındaki en önemli isimlerden biri, SVP'nin etkili isimlerinden 85 yaşındaki milyarder Christoph Blocher'dı.
“Tarafsızlık girişimi” olarak adlandırılan teklif için yürütülen kampanyada “Savaşa hayır” sloganı kullanıldı.
Teklifin reddedileceği geniş ölçüde öngörülüyordu. İsviçre basınındaki haberlere göre Bern'deki Dışişleri Bakanlığı da referandumdan haftalar önce sonucu kurum içinde öngörmüştü.
Buna rağmen Blocher kampanyaya büyük miktarda para harcadı.
İsviçre gazetesi Berner Zeitung'un haberine göre Blocher girişim için 3,8 milyon İsviçre frangı harcadı. Bu miktarın, İsviçre'de bir referandum kampanyasına tek bir kişi tarafından aktarılan en yüksek tutar olduğu bildirildi.
Sonuç, siyasi rakiplerinin de eleştirilerine neden oldu.
İsviçre Ulusal Konseyi üyesi Susanne Vincenz-Stauffacher, teklifin tarafsızlığı “anayasal olarak tamamen sabitleyeceğini” ve değişen koşullara uygun bir yanıt verilmesini engelleyebileceğini savundu.
Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik savaşı bağlamında konuşan Vincenz-Stauffacher, tarafsızlığın bu kadar katı biçimde tanımlanmasının İsviçre'nin saldırgan bir ülkeye yaptırım uygulamasını engelleyebileceği uyarısında bulundu.
İsviçre Eyaletler Konseyi üyesi Marianne Binder ise Blocher'ın girişimini eleştirerek “Burada tamamen yanlış yola saptı” dedi.
İsviçre uzun yıllardır tarafsızlık politikası izliyor ve herhangi bir askeri ittifakın üyesi değil.
Ancak özellikle Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinin ardından, bu tarafsızlığın nasıl yorumlanması gerektiği ülkede yıllardır siyasi tartışma konusu.
İsviçre hükümeti bugün “işbirlikçi tarafsızlık” olarak adlandırdığı bir politika izliyor; buna göre ülke askeri açıdan ittifaksız kalırken, uluslararası hukuku korumak için gerekli gördüğü durumlarda yaptırım uygulama imkanını elinde tutuyor.
İsviçre Savunma Bakanı Martin Pfister de NATO ile daha yakın işbirliği yapılması çağrısında bulundu.
Reddedilen girişim, İsviçre anayasasına “ebedi ve silahlı tarafsızlık” ilkesinin yerleştirilmesini hedefliyordu. Ayrıca NATO ile askeri işbirliğini, yalnızca yakın bir askeri saldırı tehdidinin söz konusu olduğu durumlarla sınırlayacaktı.
İsviçreli seçmenler önerilen kısıtlamaları reddetmiş olsa da tarafsızlık ilkesine destek hâlâ çok güçlü.
Tartışmalar sırasında atıf yapılan son ankete göre katılımcıların yüzde 82'si İsviçre'nin tarafsızlığını desteklemeyi sürdürüyor.
Referandum, pazar günü ülke çapında ulusal ve yerel konularda yapılan oylama turunun bir parçasıydı.
İsviçre'nin doğrudan demokrasi sisteminde yurttaşlar, teklif edilen yasalar, anayasa değişiklikleri ve diğer politika meseleleri konusunda genellikle yılda dört kez sandık başına gidiyor.