Panama parlamentosuna sunulan taslak plana göre, ekim ayından itibaren kanaldan günlük ortalama 29,5 geminin geçmesine izin verilmesi öngörülüyor. Ağustosta günlük 36 olan geçiş sayısına kıyasla bu, yaklaşık yüzde 18’lik bir düşüş anlamına geliyor.
Yetkililer, kuraklığın etkisiyle eylül ayında da günlük gemi geçişlerini 36’dan 32’ye indirmişti.
Yaklaşık 82 kilometre uzunluğundaki Panama Kanalı, Atlantik ile Pasifik arasındaki deniz taşımacılığında stratejik bir rol oynuyor.
Kanal, küresel deniz ticaretinin yaklaşık yüzde 5’ini taşırken ABD’nin konteyner trafiğinin de yaklaşık yüzde 40’ını yönetiyor. Özellikle Asya ile ABD arasındaki ticarette kanalı kullanan şirketler, daha kısa transit süreleri ve daha düşük lojistik maliyetlerden yararlanıyor.
Kanalda yaşanan kapasite sorunu, küresel deniz taşımacılığındaki diğer aksaklıklarla birlikte şirketlerin maliyetlerini daha da artırıyor.
Hürmüz Boğazı’ndaki aksama ve bölgedeki çatışmaların lojistik zincirlerini zorlaştırması, alternatif güzergahlar ve kritik geçiş noktalarına yönelik baskıyı artırdı.
Ağustosta bazı gemilerin Panama Kanalı’na girmek için 10 güne kadar beklediği bildirildi. Bu sürenin mayıstan bu yana görülen en uzun bekleme olduğu belirtilirken, bir konteyner gemisinin sırayı öne almak için yaklaşık 4 milyon dolar ödediği aktarıldı.
Denizcilik şirketleri kanaldan geçiş için normal şartlarda sabit bir ücret ödüyor. Bunun yanında düzenlenen günlük açık artırmalarda gemi sahipleri, sırayı öne almak için teklif verebiliyor.
Talebin yükseldiği dönemlerde açık artırma fiyatları da ciddi seviyelere çıkabiliyor. Kuraklık nedeniyle geçiş kapasitesinin yeniden azaltılması, bu maliyetlerin daha da yükselmesi riskini beraberinde getiriyor.
Panama Kanalı’nın çalışması, gemilerin deniz seviyesinden yaklaşık 26 metre yukarıdaki Gatun Gölü’ne çıkarılmasını sağlayan havuz sistemine dayanıyor. Bu sistemin işletilmesi için kanalı besleyen nehirlerden gelen tatlı su kullanılıyor.
Su seviyelerinin büyük gemilerin güvenli geçişine izin vermeyecek kadar düşmesi halinde Panama Kanalı Otoritesi, hem güvenliği sağlamak hem de su kaynaklarını korumak amacıyla geçişleri sınırlandırıyor.
Kuraklığın kanal üzerindeki etkisi daha önce de ciddi boyutlara ulaşmıştı.
2023 yılında kanalı besleyen göllerdeki su seviyelerinin sert şekilde gerilemesi üzerine günlük gemi geçişleri 38’den 22’ye kadar düşürülmüştü. Uygulanan kısıtlamalar, kanalda büyük bir gemi kuyruğunun oluşmasına neden olurken şirketleri alternatif rotalara yöneltmişti.
Kuraklık riskinin önümüzdeki dönemde daha da artabileceği belirtiliyor. El Nino hava olayının yılın ilerleyen dönemlerinde zirve yapmasının beklenmesi, Panama Kanalı’ndaki taşımacılık koşullarına ilişkin endişeleri artırıyor.
El Nino’nun rüzgar, hava basıncı ve yağış düzenlerinde önemli değişikliklere yol açması beklenirken, Orta Amerika ile Güney Amerika’nın kuzey kesimleri de hava olayından güçlü şekilde etkileniyor.
Kanal krizinin arkasındaki iklim koşulları yalnızca Panama ile sınırlı değil. Avrupa Birliği’nin Copernicus programından elde edilen meteorolojik verilerin analizine göre, haziran-ağustos döneminde çok sayıda ülkede mevsimsel sıcaklık rekorları kırıldı.
Orta ve Güney Amerika’nın yanı sıra Afrika’da da aşırı sıcaklar ve kuraklık dikkat çekti. Sahel bölgesi başta olmak üzere kıtanın farklı kesimlerinde yüksek sıcaklıklar ve yağış eksikliği etkili oldu.
Moritanya ve Sierra Leone’den Eritre ve Etiyopya’ya kadar 18 Afrika ülkesinde haziran-ağustos dönemi için mevsimsel sıcaklık rekorları kaydedildi.