Pandeminin kahramanı BioNTech zirveden nasıl düştü?
Bundan altı yıl önce neredeyse adı hiç duyulmamış bir Alman ilaç firması, onaylanan ilk mRNA COVID‑19 aşısını geliştirerek küresel bir pandeminin seyrini değiştirdi. On yılı aşkın bir süre boyunca sınırlı bir ticari ilgiyle kanser tedavileri için mRNA teknolojisini geliştiren BioNTech, Pfizer ile ortaklık kurarak Comirnaty koronavirüs aşısını rekor sürede piyasaya sürdü ve bu hamle şirketle kurucuları Uğur Şahin ile Özlem Türeci'ye küresel çapta ün kazandırdı.Ne var ki bugün, Mainz merkezli bu biyoteknoloji şirketi sert bir gerçekle karşı karşıya. Şirket, Salı günü yaptığı açıklamada Almanya ve Singapur'daki üretim tesislerini kapatacağını, bir çeyrekte 532 milyon euroluk net zararın ardından maliyetleri düşüreceğini ve vizyoner kurucuları Şahin ile Türeci'nin ayrılığına hazırlık yaptığını duyurdu. Toplamda yaklaşık bin 860 çalışanın işinin risk altında olduğu belirtiliyor.Bir zamanlar milyarlarca doz aşı üreten, milyonlarca olası COVID-19 kaynaklı ölümün önlenmesi ve kapanan ekonomilerin yeniden açılmasında büyük rol oynayan şirket, şimdi yalnızca "tek numaralık bir başarıyla" hatırlanma riskiyle karşı karşıya.Finansal analistlere göre, BioNTech'in problemleri 2020'nin sonlarından bu yana on milyarlarca euro gelir getiren geçici COVID kazancının öngörülebilir şekilde sona ermesinden kaynaklanıyor.Bu da biyoteknoloji sektöründeki araştırma ve geliştirmenin yüksek maliyetli doğasıyla ve Almanya'nın yaşadığı mevcut ekonomik zorluklarla (yüksek iş gücü ve enerji maliyetleri ile bürokratik engeller) birleştiğinde oluşan tablo tek bir "çok satan" ürüne bağlı olmanın ne derece riskli olduğunu ortaya koyuyor.BioNTech'in COVID aşısı Comirnaty'e olan talep beklenenden çok daha hızlı azaldı. 2026'nın ilk çeyreğinde gelirler, geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 35 düşerek 118 milyon euroya kadar geriledi.Şirket, sonuçları açıklarken "Avrupa ve ABD pazarlarındaki düşüşlerin etkisiyle 2025'e kıyasla COVID‑19 aşı gelirlerinin daha düşük olmasını bekliyoruz" ifadelerini kullandı.Analistler, şirketin pandemi dönemindeki patlama sırasında gereğinden fazla üretim kapasitesi oluşturduğuna ve şimdi atıl fabrikalarla karşı karşıya kaldığına dikkat çekiyor. Bu nedenle BioNTech, tüm COVID aşısı üretimini Pfizer'a kaydıracağını açıkladı.Şirket, geçen Aralık ayında rakibi CureVac'ın 1 milyar 250 milyon dolara satin almasıyla da tartışma yaratmıştı. CureVac, kendi COVID aşısı adayını geliştirmiş, ancak düşük etkinlik gösteren bu aşı daha sonra rafa kaldırılmıştı. Yine de bu, Comirnaty aşısının kendisine ait çeşitli mRNA patentlerini ihlal ettiğini öne süren şirketin 2022 yılında BioNTech ve Pfizer'a dava açmasının önüne geçmedi. BioNTech, rakibini ve patentlerini bu satın alarak tüm hukuki süreçleri sona erdirmiş ve olası milyarlarca euroluk tazminat riskini de bertaraf etmiş oldu.Ancak bir başka olumsuz gelişme olarak, BioNTech bu hafta yeniden yapılanma ve kapanmaları duyurduğunda, Tübingen'de bulunan eski CureVac tesisinin de kapatılacak tesisler arasında yer aldığı açıklandı. Tübingen Belediye Başkanı Boris Palmer, BioNTech'i "önce satın al, sonra da öldür" stratejisini benimsemekle suçladı. Palmer, tesisin kapatılmasının "yıllardır CureVac'i ayakta tutan çok sayıda yüksek nitelikli çalışan için ağır bir darbe" olduğunu ifade etti.IG BCE sendikası ise bu adımı, Almanya'nın biyoteknoloji merkezinin dayanıklılığına zarar verecek "kısa vadeli mali gerekçelere" dayandığını belirterek "planlı bir yakıp yıkma yaklaşımı" olarak nitelendirdi.Yerel ticaret ve sanayi odası (IHK Reutlingen) da yaptığı açıklamada, tesisin kapatılmasıyla birlikte "zeki beyinler, patent ve araştırma‑geliştirme sonuçları şeklindeki teknolojik bilgi birikiminin kaybedileceği" uyarısında bulundu.Mart ayında yıl sonuna kadar görevlerinden ayrılarak iddialı yeni bir biyoteknoloji girişimi başlatacaklarını açıklayan Türk kökenli bilim insanları Şahin ve Türeci, şirketin yalnızca kurucuları değil aynı zamanda başarısının arkasındaki asıl itici güçtü. Bu belirleyici rollerinin bir göstergesi olarak, ayrılık duyurusunun ardından BioNTech hisseleri yaklaşık yüzde 18 değer kaybetti. Şirketin onlar olmadan yenilikçi üstünlüğünü koruyup koruyamayacağı sorgulanıyor.BioNTech ise şimdi odağını, meme kanseri, akciğer kanseri ve diğer kanser türleri için Bristol Myers Squibb ile birlikte geliştirilen yeni tedaviler de dahil olmak üzere, ileri aşamadaki mRNA kanser tedavilerine kaydırıyor.Son çeyrek raporunda şirket "ya hep ya hiç" niteliği taşıyan 15 Faz 3 kanser denemesinin yürütülmekte olmasını beklediğini açıkladı.Görevden ayrılmak üzere olan CEO Şahin, BioNTech'in "kanserle yaşayan hastalar için bilimi hayatta kalmaya dönüştürme vizyonuna kararlılıkla bağlı kalarak temel stratejik programlarnı hızlandırmaya odaklanmayı sürdüreceğini" söyledi.Şirket, COVID aşısı üretimini Pfizer'e devredek ve bazı tesislerini kapatarak 2029'a kadar yılda 500 milyon euro tasarruf etmeyi hedefliyor.Şirket ayrıca, kurucuları tarafından hayata geçirilecek ve yeni nesil mRNA teknolojisi üzerinde çalışacak yeni girişimde küçük bir hisseyi elinde tutacağını belirtti.