Petrol-dolar sistemi sarsılıyor mu? Deutsche Bank’tan dikkat çeken analiz
Almanya merkezli Deutsche Bank, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik askeri operasyonlarının, petrol ticaretinde doların baskın rolünü sorgulatan bir gelişme olduğunu değerlendirdi. Banka, sürecin uzun vadede alternatif ödeme sistemlerinin önünü açabileceğine dikkat çekti.Bankanın stratejistlerinden Mallika Sachdeva, yaşanan gerilimin “petro-dolar” sisteminin zayıflamasına yol açabileceğini belirterek, “Bu çatışma, petro-yuan olarak adlandırılan sürecin ortaya çıkmasına zemin hazırlayabilir” ifadelerini kullandı.Sachdeva, İran’ın Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemilere, petrol ödemelerinin yuan cinsinden yapılması şartıyla geçiş izni verdiğine yönelik haberlere işaret etti. Bu tür uygulamaların yaygınlaşması halinde, enerji ticaretinde dolar dışı para birimlerinin daha fazla kullanılabileceği değerlendiriliyor.Deutsche Bank raporunda, petrol dolar sisteminde yaşanabilecek bir dönüşümün yalnızca enerji piyasalarıyla sınırlı kalmayacağı vurgulandı. Olası değişimlerin, küresel ticarette dolar kullanımını ve doların rezerv para statüsünü de etkileyebileceği ifade edildi.Aynı raporda, Çin’in yuanın uluslararası konumunu güçlendirmek amacıyla son dönemde daha aktif politikalar izlediği belirtildi.Petro-dolar sistemi, 1970’li yıllarda Suudi Arabistan’ın petrol fiyatlamasını ABD doları üzerinden yapmayı kabul etmesiyle oluşturuldu. Bu süreçte elde edilen gelirlerin dolar varlıklarında değerlendirilmesi ve ABD’nin güvenlik garantileri, sistemin temelini oluşturdu.Güncel verilere göre, Suudi Arabistan’ın Çin’e yaptığı petrol satışları ABD’ye kıyasla yaklaşık dört kat daha yüksek seviyeye ulaştı. Körfez ülkelerinin de dolar dışı ödeme sistemlerine yönelik çeşitli adımlar attığı biliniyor.Bölgede artan askeri gerilim enerji arzını da doğrudan etkiledi. ABD ve İsrail’in saldırılarının ardından İran, Orta Doğu’daki ABD hedeflerine karşılık verdi. Bazı enerji tesisleri zarar görürken, Tahran yönetimi Hürmüz Boğazı’nda abluka uygulamasına geçti.Bu gelişmeler petrol fiyatlarında sert yükselişe neden oldu. Brent petrolün varil fiyatı, birkaç yıl aradan sonra ilk kez 100 doların üzerine çıktı. Ancak ABD Başkanı Donald Trump’ın saldırıların sınırlandırılacağı yönündeki açıklaması sonrası fiyatlar yeniden 100 doların altına geriledi.