Petrol piyasasında arz güvenliğine ilişkin kaygılar yeniden güç kazanırken, fiyatlarda sert yükseliş yaşandı. Brent petrolün varil fiyatı pazartesi günü 98 doların üzerine çıktı ve temmuz sonundan bu yana en yüksek seviyesine ulaştı. Fiyatlardaki hareketlilik, ABD ile İran arasındaki askeri gerilimin yeniden tırmanmasının ardından geldi.
ABD'nin hafta sonu üç İran ham petrol tankerine saldırmasının ardından İran'ın iki ABD Donanması savaş gemisine füze saldırısı düzenlemesi, petrol piyasasında yeni bir arz şoku endişesi yarattı. Suudi Arabistan'ın Cizan kentindeki Saudi Aramco petrol tesislerinin de pazartesi günü saldırıya uğraması, bölgedeki risklerin enerji piyasalarına yansımasına neden oldu.
Global Risk Management baş analisti Arne Lohmann Rasmussen, yaşanan gelişmelerin önemli bir tırmanışa işaret ettiğini belirtti. Piyasalarda özellikle Körfez dışındaki gemiden gemiye petrol transferlerinde yaşanabilecek aksaklıklar takip ediliyor.
Petrol taşımacılığına yönelik saldırıların artması halinde fiyatların çok daha yüksek seviyelere çıkabileceği belirtiliyor. Goldman Sachs küresel emtia araştırmaları eş başkanı Daan Struyven, saldırıların yayılması ve yoğunlaşması durumunda Brent petrolün varil fiyatının 120 dolara kadar yükselebileceğini ifade etti. Bu ihtimal, piyasaların yalnızca mevcut arz miktarına değil, petrolün taşınması ve rafine edilmesinde yaşanabilecek sorunlara da odaklanmasına neden oluyor.
Savaşın başlamasından bu yana Çin dışındaki petrol rezervlerinde 400 milyon varilden fazla düşüş yaşandı. Deniz tankerlerinde taşınan petrol miktarı da son birkaç yılın en düşük seviyelerine geriledi. Çinli alıcılar ise Rusya ve İran'dan ihtiyaç duydukları miktarda petrol temin edemeyince, fiyatların yüksek seyretmesine rağmen Irak ve Suudi Arabistan kaynaklarına yöneldi.
Arz sorunları yalnızca ham petrol piyasasını etkilemiyor. ABD'de toptan dizel fiyatı geçen aydan bu yana ham petrolün varil fiyatının 100 doların üzerinde seyrediyor. Avrupa'da da dizel fiyatları geçen hafta aynı eşiği aştı. Morgan Stanley'den Martijn Rats, dizel fiyatının ham petrol fiyatının iki katına çıkmasının daha önce görülmemiş bir durum olduğunu belirtti.
Bölgedeki rafineri kapasitesinin önemli bir bölümü savaşın başlamasından bu yana piyasalara erişimini kaybetti. Rusya'nın Perm bölgesi ve Tataristan'daki rafinerilerine yönelik Ukrayna saldırıları da ülkenin rafinaj kapasitesinde yüzde 30'un üzerinde azalmaya yol açtı.
Petrol ticareti sektöründen bir yönetici, savaş öncesinde Hürmüz Boğazı'ndan günlük yaklaşık 20 milyon varil ham petrol ve yakıt geçtiğini hatırlatarak, bu akışın eski düzeyine dönmeyebileceğini söyledi. Londra Ekonomi Okulu profesörü Spencer Dale ise mevcut rezervlerin sürekli tüketilmesinin sürdürülebilir olmadığına dikkat çekti.