Piyasalarda '15 maddelik’ umut

EVRİM KÜÇÜKİran ile olası bir ateşkese dair “15 maddelik plan” iddiaları küresel piyasalarda temkinli bir iyimserlik yarattı. ABD’nin diplomatik girişimlerine ilişkin haber akışıyla birlikte hisse senedi piyasalarında yükseliş, petrol ve dolar endeksinde düşüş, altın ve gümüş tarafında değerlenme görüldü. Ancak fiyatlarda zigzaglı seyir oynaklığın sürdüğünü gösterdi.ABD Başkanı Trump’ın müzakere açıklamaları sonrasında petrol fiyatları ilk etapta yüzde 4 gerileyerek 100 doların altına indi. Brent petrol 110 dolar seviyelerinden 97 dolar bandına kadar çekilirken, gün içinde yeniden 100 dolar eşiğine yaklaşarak oynaklığın sürdüğünü gösterdi.Hisse senedi piyasalarında ise daha net bir toparlanma izlendi. Japonya’da Nikkei endeksi yüzde 2,9 yükselirken, Hindistan’da Sensex yaklaşık yüzde 2 prim yaptı. Hong Kong Hang Seng endeksi yüzde 1’e yakın artış kaydetti. Avrupa tarafında ise Londra FTSE 100 yüzde 1, Almanya DAX yüzde 1,6 ve Fransa CAC 40 yüzde 1,4 yükseldi. Küresel risk iştahındaki artış, savaşın tırmanma hızının yavaşlayabileceği beklentisiyle ilişkilendirildi. Piyasalardaki iyimserliği destekleyen en kritik gelişmelerden biri, İran’ın Hürmüz Boğazı’ndan “düşmanca olmayan” gemilerin geçişine izin vereceğini açıklaması oldu.Değerli metaller cephesinde ise temkinli yükseliş dikkat çekti. Altın 4.500 dolar seviyesinin üzerine çıkarak yükselişini sürdürürken, gümüş ons başına 73 doların üzerine çıkarak üç gün üst üste değer kazandı. Bu tablo, yatırımcıların riskli varlıklara yönelmesine rağmen güvenli liman talebini tamamen terk etmediğini gösteriyor.Buna karşın, piyasalardaki iyimserlik kırılganlığını koruyor. Tahran yönetimi, ABD ile doğrudan müzakerelere ilişkin iddiaları reddederken, petrol fiyatlarının gün içinde yeniden yükselişe geçmesi belirsizliğin sürdüğüne işaret etti. Analistler, jeopolitik risklerin ortadan kalkmadığını ve özellikle Hürmüz’de kalıcı bir açılma sağlanmadan enerji fiyatlarında kalıcı düşüş beklemenin zor olduğunu vurguluyor. Bu nedenle “umut rallisi”nin, güçlü bir anlaşma yerine haber akışına bağlı kısa vadeli fiyatlamalarla sınırlı kalabileceği değerlendiriliyor.İran, Birleşmiş Milletler’e gönderdiği resmi notada, “düşmanca olmayan” ülkelerin gemilerine Hürmüz Boğazı’ndan geçiş izni verileceğini bildirdi. Normal şartlarda küresel petrol arzının yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği bu hat, savaşın başlamasıyla fiilen kapanma noktasına gelmiş ve enerji piyasalarında sert şok yaratmıştı. Bu nedenle geçişlere sınırlı da olsa izin verilmesi, arz tarafındaki baskının hafifleyebileceği beklentisini güçlendirdi. Ancak bu izin; ABD, İsrail ve saldırıya katılan ülkeleri kapsamıyor. Tahran, geçişlerin kendi güvenlik kuralları çerçevesinde ve koordinasyonla yapılacağını vurgularken, boğazın tamamen açıldığına dair bir işaret vermedi.İngiliz gazetesi The Guardian analizine göre ABD’nin gündeme getirdiği 15 maddelik plan, büyük ölçüde 2025’te İran’ın reddettiği şartların tekrarı niteliğinde. Özellikle uranyum stoklarının kaldırılması, yaptırımların sınırlı şekilde kaldırılması ve finansal kısıtlamalar gibi maddelerin Tahran tarafından kabul edilmesi zor görülüyor. Diplomatlar, mevcut şartlarda kapsamlı bir anlaşmanın “oldukça düşük ihtimal” olduğuna dikkat çekiyor.