Plüton tartışması yeniden başladı: NASA gezegen statüsünü geri istedi

NASA'nın 2027 bütçe talebine ilişkin yakın tarihli bir Senato oturumunda (kaynak İngilizce), NASA Yöneticisi Jared Isaacman, bilim camiasında çoğunun artık kapanmış saydığı bir tartışmayı yeniden alevlendiren bir açıklama yaptı: Plüton yeniden gezegen olarak mı sınıflandırılmalı?1930'daki keşfinden bu yana Plüton, Güneş Sistemi'nin dokuzuncu gezegeni olarak kabul ediliyordu. Bu durum, Uluslararası Astronomi Birliği'nin (IAU) neyin gezegen sayılacağını resmen tanımladığı 2006 yılında değişti. Söz konusu kurallara göre bir gökcisminin gezegen sayılabilmesi için üç ölçütü karşılaması gerekiyor: Güneş'in etrafında dolanmak, kendi kütle çekimiyle yaklaşık küresel bir şekle bürünecek kadar büyük olmak ve yörüngesini diğer cisimlerden temizlemiş olmak.Plüton ilk iki koşulu sağlıyor ancak üçüncüsünü karşılamıyor. Kuiper Kuşağı'nda - benzer buzlu cisimlerin yoğun bulunduğu bir bölgede - yer aldığı için, yörüngesini temizleyecek türden baskın bir kütle çekimine sahip değil. Bu nedenle IAU onu 'cüce gezegen' olarak yeniden sınıflandırdı.Konunun yeniden gündeme gelmesi, oturumun sonunda Kansaslı Cumhuriyetçi senatör Jerry Moran'ın bu başlığı açmasıyla oldu. Moran için soru kişisel bir anlam da taşıyordu; zira Plüton'u keşfeden Clyde Tombaugh, Kansas doğumluydu.Isaacman, Plüton'un gezegen statüsünün geri verilmesini "çok güçlü biçimde" destekleyen tarafta olduğunu söyledi. NASA'nın, bu tartışmanın yeniden gündeme alınması için bilim camiasının önüne getirmeyi arzu ettiği bilimsel makaleler üzerinde çalıştığını da belirtti.Bu ilginin yeniden canlanmasında, son on yıldaki gelişmelerin de payı olabilir. NASA'nın New Horizons uzay aracı, Temmuz 2015'te Plüton'un ilk yakın plan görüntülerini göndererek şaşırtıcı derecede karmaşık bir dünya ortaya koydu. Fotoğraflar, dağları, nitrojen buzundan oluşan buzulları ve jeolojik açıdan son derece çeşitli bir yüzeyi gösterdi; bu özellikler cüce gezegene ilişkin önceki varsayımları sorgulattı.Ancak tüm bu bulgulara rağmen, gök cisimlerine ad ve statü verme konusunda uluslararası alanda tek yetkili kurum olan [IAU](https://www.iau.org/IAU %28kaynak İngilizce%29/IAU/About/About.aspx?hkey=d6fa2a14-dc07-4a62-b6c6-3dec9120a679), 2006'daki kararını yeniden gözden geçirmedi.Şimdilik Plüton resmî olarak cüce gezegen statüsünü koruyor. Bu statünün değişip değişmeyeceği, NASA'nın yakında ortaya koyabileceği bilimsel argümanların ne kadar ikna edici olacağına bağlı.