Ruhi Çenet’in Hasidik Yahudilerin yaşamını konu alan belgeseli Türkiye’de geniş ilgi gördü
New York’ta çekilen ve Çenet’in Hasidikler arasında 48 saat geçirdiği yapım bir hafta içinde 43 milyon izlenmeyi aştı.
Belgeselin ardından Hasidik Yahudilerin günlük yaşamı, aile yapısı, evlilikleri, dini kuralları ve modern dünyayla ilişkileri de izleyicilerin merak ettiği başlıklar arasına girdi.
Sinema ve televizyon dünyasında bu yaşam biçimini farklı açılardan ele alan çok sayıda yapım bulunuyor.
Bunların bir bölümü doğrudan Hasidik toplulukları, bir bölümü ise daha geniş anlamda Haredi ve Ultra-Ortodoks Yahudi toplumlarını merkezine alıyor.
İşte bu dünyayı farklı hikâyeler üzerinden ekrana taşıyan 10 film ve dizi:
Listenin en bilinen yapımlarından biri olan Unorthodox, 2020 yılında yayımlanan dört bölümlük bir Netflix mini dizisi. Hikâye, Brooklyn'deki Hasidik Yahudi toplumunda doğup büyüyen Esty'nin görücü usulü evliliğinden ve yaşadığı çevreden ayrılarak Berlin'e gitmesini konu alıyor. Shira Haas'ın canlandırdığı Esty, Berlin'de bambaşka bir yaşamla karşılaşırken geçmişi de peşini bırakmıyor. Dizide Amit Rahav ve Jeff Wilbusch da rol alıyor.
Shtisel, Kudüs'te yaşayan Ultra-Ortodoks bir ailenin günlük hayatını merkezine alan İsrail yapımı bir drama dizisi. Dizi; Shtisel ailesinin aşk, evlilik, aile bağları, kayıplar ve günlük hayatla ilişkisini anlatıyor. Yapım üç sezondan oluşuyor ve diyaloglarda İbranice ile Yidiş kullanılıyor. Netflix'in Türkiye sayfası da diziyi "Kudüs'ün ultra Ortodoks bir mahallesinde yaşayan bir Haredi ailesi" üzerinden tanımlıyor.
2017 yapımı Menashe, New York'taki Ultra-Ortodoks Hasidik Yahudi toplumunun içinde geçen bir baba-oğul hikâyesi. Eşini kaybeden Menashe, hem geçimini sağlamaya hem de küçük oğlu Rieven'ın sorumluluğunu üstlenmeye çalışıyor. Hikâyenin merkezinde babalık, dini kurallar ve toplumun beklentileri bulunuyor.
Kurgu yerine gerçek insanların hikâyelerini görmek isteyenler için listenin dikkat çekici yapımlarından biri One of Us. 2017 tarihli belgesel, Brooklyn'deki Hasidik toplumdan ayrılan üç kişinin yaşamını takip ediyor. Yapım, topluluktan ayrılmanın ardından yaşanan sosyal ve kişisel sorunlara odaklanıyor.
Usta yönetmen Sidney Lumet'in 1992 yapımı A Stranger Among Us filmi, Hasidik bir topluluğun içine bu kez polisiye hikâyesi üzerinden giriyor. Melanie Griffith'in başrolünde olduğu filmde bir polis, cinayeti çözmek amacıyla Hasidik Yahudi topluluğunun içine giriyor. Film böylece polisiye anlatıyı dini ve kültürel farklılıklarla bir araya getiriyor.
1981 yapımı The Chosen, Chaim Potok'un aynı adlı romanından sinemaya uyarlandı. 1940'ların Brooklyn'inde geçen hikâye, büyük bir Hasidik grubun dini liderinin oğlu Danny Saunders ile daha seküler bir aileden gelen Reuven Malter arasındaki arkadaşlığa odaklanıyor. Film aynı zamanda gelenekler, aile, Siyonizm, ebeveynlerin çocukları üzerindeki etkisi ve bireysel tercihler gibi konuları işliyor.
2014 yapımı Felix and Meira, Montreal'deki Hasidik Yahudi topluluğunun içinde yaşayan evli ve çocuklu Meira'nın hikâyesini anlatıyor. Meira'nın toplumun dışından Félix ile tanışması, iki karakterin hayatında değişime yol açıyor. Filmde Fransızca, İngilizce ve Yidiş bir arada kullanılıyor.
1998 yapımı A Price Above Rubies, Ortodoks Yahudi toplumundaki bir kadının yaşamına odaklanan yapımlardan biri. Başrolünde Renée Zellweger'ın bulunduğu film, dini topluluğun beklentileriyle kişisel arzuları arasındaki çatışmayı kadın karakter üzerinden ele alıyor. Yapım, Ortodoks ve Ultra-Ortodoks Yahudi toplumlarını konu alan filmler arasında gösteriliyor.
2001 yapımı Trembling Before G-d, Hasidik ve Ortodoks Yahudi toplumlarına farklı bir pencereden bakan bir belgesel. Yapım, eşcinsel Hasidik ve Ortodoks Yahudilerin dini inançlarıyla cinsel yönelimlerini bağdaştırmaya çalışırken yaşadıkları deneyimleri konu alıyor
1998 yapımı Left Luggage, 1972 yılında Belçika'nın Antwerp kentinde geçiyor. Film, Ortodoks Yahudi bir ailenin yanında çocuk bakıcısı olarak çalışmaya başlayan Chaja'nın hikâyesini merkezine alıyor. Chaja'nın aileyle kurduğu ilişki üzerinden Hasidik yaşam, gelenekler, aile bağları ve Holokost'un bıraktığı izler işleniyor.