Uyarı, 29 Eylül'de New York'taki Birleşmiş Milletler Genel Merkezi'nde düzenlenen nükleer silahların tamamen ortadan kaldırılmasına yönelik üst düzey toplantıda yapıldı. BM Genel Sekreteri António Guterres, dünyanın Soğuk Savaş'ın bitiminden bu yana nükleer açıdan en tehlikeli dönemden geçtiğini söyledi.
Dünyadaki toplam nükleer silah sayısı, Soğuk Savaş'ın ardından uzun yıllar boyunca düşüş gösterdi. Ancak BM'ye göre bu eğilim tersine dönme noktasına geldi. Ülkelerin cephaneliklerine eklediği yeni ve daha gelişmiş nükleer savaş başlıklarının sayısı, kullanımdan kaldırılıp imha edilen eski başlıkların sayısını geçmeye başladı.
Bu nedenle küresel nükleer silah stokunun önümüzdeki dönemde yeniden büyümesi bekleniyor. Aynı zamanda birçok nükleer güç mevcut silahlarını modernize ediyor ve onları taşıyacak yeni füze ve diğer sistemlere yatırım yapıyor. Guterres, teknolojideki gelişmelerin hata ve yanlış hesaplama ihtimalini de artırdığı konusunda uyardı.
Endişeyi artıran gelişmelerden biri de ABD ile Rusya arasındaki New START anlaşmasının 5 Şubat 2026'da sona ermesi oldu. İki ülkenin stratejik nükleer silahlarını sınırlayan anlaşmanın yerine yenisi getirilemedi. Böylece yarım yüzyıldan uzun bir sürenin ardından ilk kez dünyanın en büyük iki nükleer gücünün stratejik cephaneliklerini bağlayan bir sınır kalmadı.
BM'nin paylaştığı verilere göre dünya genelindeki 12 binden fazla nükleer savaş başlığının 2 bin 100 ila 2 bin 200'ü balistik füzelere bağlı şekilde yüksek operasyonel alarm durumunda bulunuyor. Bu silahların gerektiğinde çok kısa süre içerisinde fırlatılabilecek durumda olması, olası bir kriz sırasında yanlış karar veya yanlış hesaplama riskini daha da önemli hale getiriyor.
Nükleer risk yalnızca savaş başlıklarının sayısıyla da sınırlı değil. Yapay zeka, siber teknolojiler ve yeni nesil silah sistemlerinin askeri karar süreçlerine girmesi, nükleer silahların kontrolü konusunda yeni belirsizlikler oluşturuyor. BM, artan uluslararası gerilimlerle silah kontrol anlaşmalarının zayıflamasının aynı döneme denk gelmesine dikkat çekiyor.
Guterres, ABD ile Rusya'ya yeniden müzakere masasına dönerek New START'ın yerini alacak yeni bir anlaşma üzerinde uzlaşmaları çağrısında bulundu. BM'ye göre yeni bir silahlanma yarışının önüne geçilememesi halinde, Soğuk Savaş sonrasında onlarca yılda sağlanan nükleer silahsızlanma ilerlemesi tersine dönebilir.