Sosyal medyada anonimlik sona mı erecek?

Türkiye'de sosyal medyaya giriş için kimlik bilgisi zorunluluğu getirilmesi ile ilgili tartışmalar sürerken, bu uygulamanın teknik ayrıntılarının nasıl düzenleneceği ve takvimi belirsizliğini koruyor.TBMM Genel Kurulu, 15 yaşından küçük çocukların sosyal medya kullanımını kısıtlayacak düzenlemeyi içeren kanun teklifini bu hafta içinde görüşmeye başladı. Teklifin gelecek hafta yasalaşabileceği belirtiliyor.Bu hafta Genel Kurul çalışmalarını teklif görüşmelerini bitiremeden sonlandırdı. İktidar ile muhalefet partileri arasında uzlaşıya varılamaması da görüşmelerin ertelenmesindeki etkenlerden biri olarak gösterildi.Söz konusu teklif içinde kadınlar için doğum izninin 16 haftadan 24 haftaya çıkarılmasına ilişkin düzenleme de vardı.AKP Grup Başkanvekili Leyla Şahin Usta, Genel Kurulu'n toplantı yeter sayısı bulunamaması nedeniyle kapanmasından muhalefeti sorumlu tutarak, "Meclis çalışmasın, kanunlar geçmesin diye yoklama talep ettiler. Ancak iş yoklamaya gelince; 138 CHP milletvekilinin tamamı, İYİ Parti'nin 30 milletvekilinin tamamı ve DEM Parti'nin 56 milletvekilinin tamamı 'yoklamaya katılmayarak' Meclis'in kapanmasına bizzat sebep oldular" dedi.CHP Grup Başkanvekili Ali Mahir Başarır ise AKP'nin Meclis'i çalıştıracak çoğunluğu oluşturamadığını söyleyerek, "Meclis'i çalıştırmak muhalefetin görevi mi? Hayır. Çünkü kanun teklifinin sahibi kendileri" diye konuştu. Başarır, teklif için "Biz içindeki birçok maddeye muhalefet ediyoruz ya da düzeltilmesini istiyoruz, ortak bir akılla çıkmasını istiyoruz" ifadelerini kullandı.Adalet Bakanı Akın Gürlek'in tartışmaya açtığı "tüm sosyal medya kullanıcıları için kimlik doğrulama zorunluluğu" şartıyla ilgili de halen çok sayıda belirsizlik bulunuyor.Gürlek, geçtiğimiz günlerde yaptığı açıklamada "Üç ay içinde herkesin sosyal medyaya gerçek kimliğiyle gireceğini" söyleyerek, "Platformlar kurallara uymayan hesapları kapatacak" demişti.Ancak edinilen bilgiye göre çok sayıda sosyal medya platformundan henüz net bir yanıt alınamadığı belirtiliyor.Gürlek'in kimlik doğrulama şartına 12'nci Yargı Paketi'nde yer verileceğini belirtmesine karşılık AKP Grubu'ndan edinilen bilgiye göre bu pakette nelerin olup nelerin olmayacağı, özellikle de takvimi halen kesinleşmiş değil.Teknik ayrıntıları henüz netleşmeyen bu olası düzenlemenin 15 yaş altı çocuklar için kurulacak uygulama ile ne kadar örtüşeceği, nasıl bir sistem getirileceği kamuoyunun merak ettiği ancak henüz kesinleşmeyen hususlar.15 yaş altına internet yasakları düzenlemesinde yaş teyidi için dijital kimlik sistemi devreye gireceği için bu düzenleme ile tüm sosyal medya kullanıcıları için getirilmek istenen kimlik doğrulamasının birbirine paralel şekilde ilerlediğine dikkat çekiliyor.İktidara yakın medyanın haberlerine göre ise kimlik doğrulaması düzenlemesi, anonim hesapları büyük ölçüde sona erdirerek her hesabı gerçek bir kişiyle eşleştirmeyi hedefliyor. Yeni hesap açmak veya mevcut hesapları kullanmak için T.C. kimlik numarası ile doğrulamanın zorunlu hale gelmesi hedefleniyor. Doğrulamanın,e-Devlet üzerinden yapılması planlanıyor.Sosyal medyaya 15 yaş düzenlemesini de içeren, "Sosyal Hizmet Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi"nin ilk altı maddesi Genel Kurul'da bu hafta kabul edilmişti.Görüşmeleri halen tamamlanmayan teklife göre sosyal ağ sağlayıcıları, 15 yaşını doldurmamış çocuklara hizmet sunamayacak ve bu hizmetin sunulmaması konusunda yaş doğrulama dahil gerekli tedbirleri almakla yükümlü olacak.Sosyal ağ sağlayıcı ayrıca, 15 yaşını doldurmuş çocuklara özgü ayrıştırılmış hizmet sunma konusunda gerekli tedbirleri de alacak. Bu kapsamda alınan tedbirler sosyal ağ sağlayıcının kendi internet sitesinde yayınlanacak.Gelecek hafta teklifin yasalaşması durumunda daha sonra onay için Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'a gidecek ve ardından Resmî Gazete'de yayımlanacak.Ancak düzenlemenin tam olarak uygulanması Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu'nun (BTK) teknik ayrıntıları tam olarak oturtması sonrasına kalabilir.CHP ise çocukların dijital dünyada korunmasına yönelik tartışmalara ilişkin kapsamlı bir öneri seti açıkladı ve sansüre gidebilecek maddelerin metinden çıkarılmasını istedi.Parti, "çocuğun üstün yararı" ile devletin düzenleme yetkisi arasında dengeli bir model kurulması gerektiğini vurgulayarak, topyekûn yasaklar yerine yaşa göre kademeli ve ebeveyn denetimini esas alan bir sistem önerdi.CHP'ye göre çocukların oyun ve internet kullanımını tamamen yasaklamak yerine, yaş gruplarına göre sınıflandırılmış içerik ve ebeveyn denetimine açık mekanizmalar oluşturulmalı. Bu kapsamda oyun şirketleri ve sosyal medya platformlarının içeriklerini, yaşa uygunluk açısından açık biçimde etiketlemesi öneriliyor.Parti ayrıca, ebeveynlerin çocuklarının dijital kullanımını takip edebileceği araçların yaygınlaştırılmasını ve bu denetimin ailelerin kontrolünde olmasını savunuyor.CHP, yalnızca teknoloji şirketlerine yaptırım uygulanmasının yeterli olmayacağını belirterek kamu kurumlarına da aktif rol verilmesini istiyor. Buna göre Millî Eğitim Bakanlığı, Gençlik ve Spor Bakanlığı, Kültür ve Turizm Bakanlığı ve Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı gibi kurumlar çocukların dijital dışı zamanlarını değerlendirebileceği sosyal alanlar, eğitimler ve kamplar oluşturmalı.Parti, özellikle ekonomik imkânları sınırlı aileler için ücretsiz sosyal faaliyetlerin artırılmasının önemine dikkat çekiyor.CHP'nin önerileri arasında dikkat çeken başlıklardan biri de süre kısıtlaması. Buna göre; 15 yaş altındaki çocuklar için günlük oyun ve video içerik süresi 1 saat ile sınırlandırılmalı. Bu süre dolduğunda içeriklere erişim otomatik olarak kesilmeli. Gece saat 22.00 ile sabah saat 06.00 arasında, eğitim amaçlı uygulamalar dışında ise erişim engellenmeli.Bu uygulamaların ebeveyn onayı aranmaksızın hayata geçirilmesi de öneriler arasında yer alıyor.Bu arada sadece muhalefet değil sivil toplum kuruluşları da yeni düzenlemelerden dolayı endişeli.İfade Özgürlüğü Derneği (İFÖD) son yaptığı açıklamada, sosyal medyaya kimlik ve yaş doğrulamasıyla girilmesini öngören düzenlemeyi eleştirerek, "toplumu tamamen susturacak bir siyasi mühendislik aracı" olduğunu belirtti.Açıklamada, hesabının e-Devlet üzerinden mühürlendiğini bilen yurttaşların çeşitli endişelerle siyasi eleştiriden kaçınacağı ve bunun da toplum üzerinde "devasa bir dondurucu etki yaratacağı" belirtildi."Dondurucu etki" ya da "chilling effect", belirli kişi veya grupların temel haklarından mahrum bırakılması sonrası ortaya çıkan otosansürü belirten bir kavram.Dernek, bu sistemin "gazetecilerin haber kaynaklarını, aktivistleri, sendikacıları ve sıradan muhalif yurttaşları tamamen susturacak bir siyasi mühendislik aracı" olduğunu kaydetti.Açıklamada, söz konusu maddelerin geri çekilmesi gerektiği belirtilerek şu ifadeye yer verildi:"İnşa edilmekte olan bu token sistemi, bir 'çocuk koruma kalkanı' değil; tüm toplumu kuşatan, dijital nefes alanlarını tamamen tıkayan ve Türkiye'yi açık dünyadan koparıp kendi içine hapseden bir 'dijital tecrit' projesinin en kritik altyapı taşıdır."