Suriye'de alkol yasağı tartışması: Konu sadece alkol mü?
Suriye'de Beşar Esad rejimini devirerek 2024 Aralık ayında iktidarı ele geçiren İslamcı yönetim, bir tartışmalı karara daha imza attı. Bikini ve makyaj gibi yasakların ardından şimdi de başkent Şam'da alkol satışı yasaklandı. Yasaklar henüz yerel düzlemde olmasına rağmen kişisel özgürlüklere müdahalelerin giderek artacağı endişelerini beraberinde getirdi.BM'nin terör örgütleri listesinde yer alan radikal İslamcı Heyet Tahrir Şam'ın (HTŞ) lideri, bugünkü Geçiş Dönemi Cumhurbaşkanı Ahmed Şara, kişisel özgürlüklerin ve ülkedeki çeşitliliğin korunacağı vaadiyle Batı ülkelerinden de destek görmüştü. Şara 2024 sonunda İngiliz kamu yayıncılık kuruluşu BBC'ye verdiği demeçte Suriye'nin Taliban yönetimindeki Afganistan'a dönüşmeyeceğini vurgulamış, ancak alkolün yasaklanıp yasaklanmayacağı yönündeki soruyu yanıtsız bırakmıştı.Geçen yıl Haziran ayında halka açık plajlarda tüm vücudu örten "tesettür mayo" giyilmesini talep eden genelge yayımlanmış, Ocak ayında ülkenin güneybatısındaki Vadi Barada belediyesi, restoranlara kadınlı erkekli karma grupların alınmasını yasaklamıştı. Yine Ocak ayında Şam yakınındaki El Tal'da erkeklerin kadın iç çamaşırı satan dükkânlarda çalışması yasaklanırken Şubat ayında Lazkiye'de kadın kamu çalışanlarına makyaj yasağı getirildi.Başkent Şam'da Hristiyan nüfusun çoğunlukta olduğu üç semt dışında alkol satışının yasaklanması, yasaklar zincirinin son halkası oldu. Şam Valiliği geçen hafta Pazartesi akşamı yayınladığı genelgeyle restoran ve gece kulüplerinde alkol satışını yasakladı, alkol satışı yapan işletmelere yeni kurallara uyum için 3 ay süre tanıdı.Genelgede kentteki üç Hristiyan mahallesi; Bab Tuma, Kassa ve Bab Şarkî, yasaktan muaf tutuldu. Ancak bu mahallelerde alkol satan mekânların cami, kilise, okul ve mezarlıklardan en az 75, polis karakolu ve devlet dairelerinden en az 20 metre uzaklıkta olması şartı getirildi. Ayrıca işletmeler mekânda alkol servisi yapamayacak, alkol sadece kapalı şişelerde, müşterinin yanına alıp götüreceği şekilde satılabilecek."Yerel halktan gelen çok sayıda şikayet ve talebi" gerekçe gösteren Valilik, genelgenin amacını ise "toplum ahlâkına aykırı uygulamaların sona erdirilmesi" diye ifade etti.Ancak alkol yasağı kadar açıklamanın dili ve Hristiyan mahallelerini hedef gösterme tehlikesi de tepki çekti. Şam'da dün düzenlenen protesto gösterilerine yüzlerce kişi katıldı. İçki yasağına "kamu ahlâkı"nı gerekçe gösteren Valiliğin Hristiyanları "ahlaksız" diye sınıflandırıyor görünümü vermesi ve dinî kimliğe göre etiketleme yapılması eleştirilere neden oldu.Hristiyan mahallelerinden Bab Tuma'daki gösteride "Kişisel özgürlük kırmızı çizgidir", "Anayasanın maddeleri bir talep değil, haktır", "Suriyeliler birlik içindedir" pankartları öne çıkarken göstericilerden 37 yaşındaki Rami Kussa, "Bu genelgelerin amacı, kişisel özgürlükleri kısıtlayacak ve şehrin kimliğini değiştirecek benzer kararlar için nabız yoklamak" tepkisini gösterdi.Avukat Feviz Bahaeddin Havya da "Bizim semtlerimiz kamu ahlâkına nasıl aykırı oluyormuş? Bunun yarattığı ayrım adil değil ve sorumsuzca" diye konuştu.Mirella Ebu Şanab da genelgeyle insanların geçim kaynaklarının elinden alındığını, Şam'ın dinsel sınırlara ayrılarak bölündüğünü belirterek "Bu kişisel özgürlüktür. İsteyen içer, istemeyen içmek zorunda değil" tepkisini gösterdi.Şamlı medya yapımcısı Angela Alşahvi de DW'ye verdiği demeçte, alkol yasağı haberinin hem şaşırtıcı hem üzücü olduğunu belirterek "Şam tarihî olarak herkesi kucaklayan bir kenttir ve çeşitlilik, şehrin gerçek kimliğidir. Bu karar, kentin açık ruhunun bir kısmını kaybediyormuşuz hissi yarattı. Konu içki içip içmemekten ziyade seçim özgürlüğü" ifadelerini kullandı.İngiltere'deki Lancester Üniversitesi'nde Ortadoğu ve Kuzey Afrika Araştırmaları bölümü öğretim üyesi Rahaf Aldoughli de alkol yasağının sadece alkolle ilgili olmadığı görüşünde. Aldoughli, " "Sonuçta bu yasak, otoritenin inşa ediliş süreciyle bağlantılı. Suriye'nin neye dönüşeceğini tanımlama uğruna devam eden mücadele ve günlük yaşamın düzenlenmesi, bu inşa sürecinin bir parçası" değerlendirmesinde bulunuyor.Yine DW'ye konuşan demokrasi aktivisti Roba Hanna da "Bu kararı istişare edenlerin, tasarlayanların, imzalayanların Suriye'nin toplumsal örgüsünü anlayamadıkları apaçık ortada. Hristiyanların hepsi içki içmiyor. Pek çoğu alkole elini bile sürmüyor. Diğer yandan bazı Müslümanlar içki içiyor. Çoğunluğu Hristiyan olan bölgelere karşı ayrımcılık yanlış. Alkol tüketimini kamu ahlâkını ihlalle ilişkilendirmek, kendi vatandaşlarınızdan bazılarını özünde ahlâksız olarak damgalamış olmaktır. Bu utanç verici" dedi.Suriye'de bakanlar kurulunun tek Hristiyan üyesi olan Sosyal İşler ve Çalışma Bakanı Hind Kabavat da yasağı ve yalnızca Hristiyan mahallelerinde satışa izin verilmesini eleştirerek "Hristiyan mahalleleri içki ve alkol yeri değil, Şam'ın ve şanlı tarihinin kalbidir, birlikte varoluşun yeridir. Biz hiçbir zaman ayyaş olmadık, sadece Suriye sevgisiyle sarhoşuz" ifadelerini kullandı.Protestolar ve halktan gelen tepkiler karşısında Şam Valiliği'nden bir açıklama daha geldi. Kararın vatandaşların kişisel özgürlüklerini kısıtlamadığını savunan Valilik, otellerin alkol yasağından muaf tutulacağını, turistik işletmelerin muafiyeti konusunun da değerlendirileceğini bildirdi.Açıklamada ayrıca karar nedeniyle ortaya çıkan rahatsızlık ve yanlış anlaşılmadan dolayı Hristiyan halktan özür dilendi.DW,AFP,AP / OA,CS,BK,JD