Trump'tan Macaristan seçimlerine açık müdahale
ABD Başkanı Donald Trump'ın, Avrupa'da bu yıl yapılacak "en kritik seçim" olarak nitelendirilen Macaristan'daki parlamento seçimlerine doğrudan müdahalesi, transatlantik ilişkilerdeki gerilimi daha da tırmandırıyor.Trump, Avrupa Birliği'ne (AB) meydan okuyan, ortak karar alma süreçlerini bloke eden sağcı popülist Başbakanı Viktor Orban'ın her ne pahasına olursa olsun iktidarda kalmasını istiyor.Donald Trump, Orban'ın seçim kampanyasını desteklemek için önce Şubat ayında ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio'yu, ardından da bu hafta, "AB'yi Macaristan seçimlerine müdahale etmekle" suçlayan Başkan Yardımcısı JD Vance'i Budapeşte'ye gönderdi.Bununla da yetinmeyen ABD başkanı, Pazar günü yapılacak seçimlere iki gün kala Macar seçmenlere "Viktor Orban'a oy verin" çağrısı yaptı.ABD Başkanı Trump, bugün sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda Orban'ı "güçlü ve etkili bir lider" olarak nitelendirdi.Kendisine benzediğini, halkını sevdiğini, yorulmadan ülkesi için mücadele ettiğini ve çok çalıştığını söylediği Orban'a övgüler yağdıran Trump, iki ülke ilişkilerinin Orban ve kendisi sayesinde "yeni zirvelere ulaştığını" iddia etti.Viktor Orban ile çalışmaya devam etmek istediğini belirten ve onu desteklemekten gurur duyduğunu vurgulayan Donald Trump, Macar seçmene de şu çağrıyı yaptı:"GİDİN VE VIKTOR ORBAN'A OY VERİN. O gerçek bir dost, savaşçı ve bir KAZANAN. Ve Macaristan Başbakanı olarak yeniden seçilmesi için kendisine desteğim tam ve eksiksiz. VIKTOR ORBAN MACARİSTAN'IN BÜYÜK HALKINI ASLA HAYAL KIRIKLIĞINA UĞRATMAYACAK. HER ZAMAN YANINDAYIM!"Macaristan Başbakanı Orban da Trump'ın bu çağrısını, "Teşekkürler Sayın Başkan!" sözleriyle kendi sosyal medya hesabından paylaştı.Avrupa başkentleri, ABD'nin Macaristan seçimlerine müdahalesini yakından izliyor.Trump yönetiminin seçimlere müdahale ederken doğrudan AB'yi hedef alması artık kimseyi şaşırtmamakla birlikte tepkiye yol açıyor.Başkan Yardımcısı JD Vance, bu hafta Budapeşte'de Orban ile katıldığı etkinlikte, AB'yi Macaristan seçimlerine müdahale etmek ve ülke ekonomisini "mahvetmekle" suçladı.Hemen ardından da, bizzat seçimlere müdahale niteliğindeki şu sözlerle Macar seçmenlere seslendi:"Brüksel'deki bürokratlara karşı duracak mısınız? Egemenlik ve demokrasi için ayağa kalkacak mısınız? Batı medeniyeti için ayağa kalkacak mısınız? Özgürlük, hakikat ve atalarımızın Tanrısı için ayağa kalkacak mısınız? O halde, dostlarım, bu hafta sonu sandıklara gidin ve Viktor Orban'ın arkasında durun!"Almanya'nın, JD Vance'in bu suçlamalarına yanıtı gecikmedi.Alman Hükümet Sözcüsü Yardımcısı Sebastian Hille, ABD Başkan Yardımıcısı'nın "AB'nin Macaristan seçimlerine müdahale ettiği" yönündeki iddiaları için "Bu suçlamaları reddediyoruz" dedi.Sebastian Hille, seçimlere sadece birkaç gün kala Macaristan'a gidenin bizzat Başkan Yardımcısı Vance olduğuna ve bu gerçeğin gözardı edilemeyeceğine işaret ederek "Bu gerçek, kimin neye müdahale ettiğini açıkça ortaya koyuyor" diye konuştu.Yabancı ülkelerin, bir ülkede yapılacak seçimlere nüfuz etme girişimi, içişlerine ve demokratik süreçlere müdahale, egemenlik haklarının da ihlali kapsamına giriyor.Bu hem demokratik normlar, hem de uluslararası hukuk açısından meşru ve kabul edilebilir değil.Bununla birlikte devletlerin örtülü faaliyetlerle, başka ülkelerin seçimlerine müdahale ettikleri de bir sır değil.Örneğin Rusya ve Çin'in geçmişte ABD'deki seçimlere dezenformasyon kampanyaları ve siber saldırılarla müdahale etmeye çalıştığı, Rusya'nın Avrupa'daki seçimlere yönelik sosyal medya kampanyaları ile müdahale girişimlerinde bulunduğu biliniyor.ABD'nin geçmişte bazı ülkelerdeki seçimlere taraf tutma ve etkide bulunma girişimleri de sıkça gündeme geldi.Ancak Trump'ın Macaristan seçimlerine, bir adaya destek açıklayıp seçim kampanyasına ortak olup alenen müdahale etmesi ve bunu, AB'ye yönelttiği suçlamalarla gerekçelendirmesi bambaşka bir tablo ortaya koyuyor.Trump, illiberal demokrat Viktor Orban'ı destekleyerek, Avrupa'daki liberal demokrasinin savunucusu konumundaki siyasi hareketleri zayıflatmak istiyor.İkinci kez başkanlığı devraldığından itibaren Batı İttifakı'nın NATO gibi kurumlarını, transatlantik güvenliğinin Avrupa ayağını oluşturan AB'yi hedef alan Trump açısından aşırı sağcı ve popülist politikaları savunan Viktor Orban Avrupa'daki en önemli müttefiki konumunda.Çünkü AB üyesi Macaristan'ı, seçimlerin yapıldığı ancak özgürlüklerin, hukuk devletinin ve denetim mekanizmalarının zayıflatıldığı "illiberal demokrasiye" dönüştüren Orban'ın savunduğu politikalar, büyük ölçüde Trump'ın kısaltması MAGA olan "Amerika'yı yeniden muhteşem yap" (Make America Great Again) hareketinin savunduklarıyla örtüşüyor.AB gibi uluslarüstü kurumları reddeden, Hristiyan milliyetçiliğini savunan Trump ile Orban'ı buluşturan politikalar genel hatlarıyla şöyle sıralanabilir: Sert göç karşıtı politikalar, küreselleşme karşıtlığı, liberal normlara tepki, küresel kurumlara karşı düşmanlık, basın, üniversiteler ve sivil toplum kuruluşlarını hedef alan baskıcı hamleler.Avrupa Parlamentosu'nda alınan bir kararda, Orban'ın Macaristan'ı seçimlerin olduğu bir "otokratik ara rejime" dönüştürdüğü saptaması yer almıştı.Trump ve MAGA hareketinin destekçileri, 16 yıldır Macaristan'da iktidarda olan Orban'a hayranlık duyuyor ve "rol model" olarak görüyor.Orban'ın Pazar günü seçimleri kaybetmesinin, kendisi için de bir yenilgi olacağını düşünen Trump, bu nedenle Macaristan seçimlerine bu denli açık bir müdahalede bulunmaktan hiç çekinmiyor.Macaristan'daki seçim sonuçları, AB'nin geleceğini etkileyebilir. Bu seçimler adeta AB ve ABD arasında yaşanan "kültür savaşının", ideolojik mücadelenin sahnesine dönüşmüş durumda. Bu mücadeleyi kimin kazanacağını ise Macar seçmenlerin oyları belirleyecek.DW/ DA, JD