Trump’tan yeni hamle: Savaşın faturası Körfez’e mi kesiliyor?
ABD Başkanı Donald Trump’ın, İran savaşı kapsamında oluşan maliyeti Körfez ülkelerine yüklemeye hazırlandığı iddia ediliyor. Beyaz Saray’dan “maliyet paylaşımı” sinyali gelirken, Birleşik Arap Emirlikleri öncülüğündeki dört ülkenin operasyonun derinleşmesi için bastırdığı öne sürülüyor. Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, “Bu konuda Trump’tan daha fazla şey duyacaksınız” açıklamasını yaptı. Trump’ın bu gece saat 04.00’te kameralar karşısına geçmesi bekleniyor.“ABD AYNI STRATEJİYİ DAHA ÖNCE DE UYGULADI”Konuyu değerlendiren Prof. Dr. Ali Fuat Gökçe, ABD’nin benzer bir stratejiyi Rusya-Ukrayna savaşında da izlediğini belirterek şu ifadeleri kullandı:“Bu savaşa gelmeden önce hemen bir örnekten hareket ederek Rusya-Ukrayna Savaşı'nı verelim. Burada da Amerika Birleşik Devletleri Ukrayna'yı savaşa soktu. Bir süre destekledi. Ardından da bunun maliyetini adeta kıta Avrupa'sına kesti. Yani onların kucağına bıraktı, çekildi. Hatta onlara ne dedi? 'Siz bunun savunma harcamalarınızı %2'den %5'e çıkarın' dedi. Kendisi bir kenara çekildi. Hem para kazanıyor burada yani savaşı başlattı. Avrupa ülkelerinin Rusya'dan enerji alışını engelledi. Pahalı miktarda bir doğalgaz satıyor. Bir de silah satmaya başladı. Bakın Amerika'nın tipik siyaseti bu.”“AYNI MODEL KÖRFEZ’DE DEVREDE”Gökçe, ABD’nin benzer yaklaşımı Körfez ülkeleri için de devreye soktuğunu savundu:“Aynısını Körfez ülkelerinde yapıyor. İsrail için savaşa girdi. İsrail için burada bütün dünyayı iktisadi yönden ateşe attı. Hürmüz kapandı ki, maliyeti düşürmek adına Hürmüz'ü açmaya çalışıyorlar. Ama yani hepimizin hemfikir olduğu gibi burayı kapatan sizin izlediğiniz politika. Sonuç itibariyle Amerika Birleşik Devletleri bir çıkmazda. Amerika Birleşik Devletleri Körfez ülkelerini de kullanarak hem ekonomik anlamda bir maliyeti, eğer kara harekatı yapacaksa da askeri anlamda da bir maliyeti Körfez ülkelerini yıkmak istiyor.”“BÖLGEYİ BİRBİRİNE DÜŞMAN EDEREK ÇEKİLEBİLİR”ABD’nin uzun vadede bölgeden çekilme planı olabileceğini öne süren Gökçe, bunun ciddi sonuçlar doğurabileceğini ifade etti:“Bu Körfez ülkelerini İran'la düşman ederek belki de kendisi çekip gidecek. Yani buna aynısını Avrupa'da yaptı. Rusya-Ukrayna Savaşı'nda yaptı. Şu anda Rusya-Ukrayna Savaşı kıta Avrupa'sının merkezinde bir sorun olarak duruyor. Sorun yumağı olarak duruyor. Bunun aynısını burada yapabilir mi? Yapabilir gibi gözüküyor. Çünkü Trump'ın bir önceki açıklamalarından da çekilme emareleri var. 'Gideceğiz. Çok yakında bitecek' diyor. Çok yakında nasıl bitecek? Siz buradan giderken hangi sorunları bırakacaksınız?”“BÖLGESEL ÇATIŞMA SENARYOLARI MASADA”Bölgede farklı çatışma ihtimallerinin gündemde olduğunu belirten Gökçe, şu değerlendirmeyi yaptı:“Mesela İsrail bu savaşın bitmesini istemiyor. Neden? Çünkü ne kadar bu savaş uzarsa kendisini menfaatin olarak görüyor. Ki kendisi bu savaştan sıyrılabilir. Ne zaman sıyrılır? İşte o zaman buradaki ülkeleri, buradaki toplumları birbirine düşman ettiği anda sıyrılabilir. İşte Körfez ülkeleri ile İran arasındaki çatışma Şii, Sünni çatışması, Türk yani Kürt, Türk, İran çatışması, Kürt, İran çatışması. Bakın bütün bu senaryolar aslında masada. Bunları farklı günlerde, farklı şekillerde sahneye konmak isteniyor. Ama bir türlü tutmuyor.”“KÖRFEZ ÜLKELERİ İÇİN RİSKLİ ADIM”Birleşik Arap Emirlikleri’nin attığı adımların tehlikeli olduğunu vurgulayan Gökçe, Körfez ülkelerinin ABD politikalarına karşı dikkatli olması gerektiğini söyledi:“İşte Birleşik Arap Emirlikleri'nin atmış olduğu adım da çok tehlikeli aslında. Burada Amerika Birleşik Devletleri'nin adeta oyununa geliyorlar. Yani bunu mutlaka Avrupa'yı okumaları gerekiyor. Rusya-Ukrayna krizini savaşını okumaları gerekiyor. Değerlendirmeleri gerekiyor. Şimdi Trump bunu sürdüremez. Mutlaka bir yerden çekip gidecek. Ama buradaki ülkeleri, toplumları birbirine düşman ettikten sonra gidip gitmeyi düşünüyor.”“EKONOMİK VE SİYASİ MALİYET TARTIŞMALI”Körfez ülkelerinin operasyonun finansmanını üstlenip üstlenemeyeceği sorusuna da yanıt veren Gökçe, şu ifadeleri kullandı:“Bunu üstlenebilirler. Zengin ülkeler yani maliyetini üstlenebilirler iktisadi anlamda. Bir şekilde bunun parasını verirler. Hürmüz Boğazı'nın açılması için bunu yapabilirler. Ama bunu ne kadar sürdürebilirler o tartışılır. Kendilerine etki eder. Ama bir de kalıcı bir düşmanlığa dönüşür bu.”“BÖLGEDE NORMALLEŞME SÜRECİ SEKTEYE UĞRADI”Gökçe, son yıllarda İran ile Körfez ülkeleri arasında başlayan normalleşme sürecine de dikkat çekti:“Bakın geçtiğimiz yıllarda en son 2023 Mart ayında Suudi Arabistan'la İran arasında Bağdat'ın girişimleriyle 5. kez görüşmeler yapılmıştı. Çok iyi bir sürece gidiliyordu. Yemen konusunda çok önemli adımlar atılıyordu. Orada da Suudi Arabistan'la İran karşı karşıya idi. Şimdi bütün bunlara baktığımızda Körfez ülkeleri ile İran arasında bir düzelme varken birdenbire bir baktık ki bu savaş ortaya çıktı.”“KALICI MALİYET VE DÜŞMANLIK RİSKİ”Sözlerini değerlendirmeyle tamamlayan Gökçe, sürecin uzun vadeli risklerine işaret etti:“İran, Birleşik Arap Emirlikleri Suudi Arabistan BRICS üyesi. Buradaki aslında ilişkiler düzeliyordu. Fakat bu savaş tamamen bölge ülkelerini birbirine düşman etmeye yönelen bir savaş. İlk başta öyle değil ama şu anda öyle. Bunu Amerika Birleşik Devletleri istiyor. İşte bu maliyet nasıl kalkacak? Kalıcı bir maliyet. Tamam ekonomik anlamda bunu desteklersiniz, verirsiniz. Oldukça zengin ülkeler, dört tane ülke bunu karşılayabilir. Petrol ekonomileri bütün bunu bir süre daha karşılar. 6 ay-1 yıl karşılanabilir ama sonuç itibariyle buradaki düşmanlığı nasıl gidereceksiniz? İki ülke arasındaki o siyasi sonucu nasıl daha sonra bir çözüme ulaştıracaksınız?”