Ülkede her 10 zeytinyağından biri hileli çıktı
Almanya’nın Stuttgart kentindeki Kimyasal ve Veterinerlik İnceleme Dairesi (CVUA) tarafından yürütülen geniş kapsamlı denetimler, zeytinyağı sektöründeki kokrutan tabloyu ortaya çıkardı. 2024 ve 2025 yıllarını kapsayan ve sonuçları nisan ayında kamuoyuyla paylaşılan araştırmada, piyasada en yüksek kalite sınıfı olan "Natürel Sızma" etiketiyle satılan yüzlerce ürün mercek altına alındı.
Analiz edilen toplam 534 numunenin 473'ünü oluşturan sızma zeytinyağlarında yapılan incelemeler, geçmiş yıllarda yüzde 2 ila 3 seviyesinde seyreden tağşiş oranının ürkütücü bir artışla yüzde 11’e yükseldiğini gösterdi. Bir başka deyişle, raflardaki her 10 sızma zeytinyağından birinin saf olmadığı belirlendi.
Yapılan laboratuvar analizleri, üreticilerin maliyeti düşürmek adına zeytinyağına rafine edilmiş ya da bozulmuş ayçiçek yağı karıştırdığını, ürüne gerçekçi bir görünüm ve tat kazandırmak için de yapay renk ile aroma maddelerine başvurduğunu kanıtladı. Bu hileli yöntemlerin yanı sıra bazı ürünlerde doğrudan farklı bir yağ kullanılmasa bile, standartları karşılamayan düşük kalitedeki zeytinyağlarının tüketiciye "natürel sızma" olarak sunulduğu saptandı. Usulsüzlük tespit edilen bu ürünlerin çok büyük bir bölümünün 5 litrelik bidonlarda ambalajlandığı; zincir marketler yerine genellikle internet mağazaları, küçük ölçekli perakendeciler ve restoran sektörü üzerinden, üstelik gerçek sızma zeytinyağı fiyatlarıyla piyasaya sürüldüğü anlaşıldı.
Denetim sonuçları yalnızca içerik sahteciliğiyle sınırlı kalmayıp, etiketlemedeki usulsüzlüklerin de tırmanışa geçtiğini belgeledi. 2024 yılında incelenen ürünlerin yüzde 10’unda yanıltıcı etiketleme görülürken, bu oran 2025 yılında yaklaşık her beş üründen birine, yani yüzde 18’e ulaştı. Kurum yetkilileri, en fazla hatanın besin değerleri ile sağlıkla ilgili beyanlarda yapıldığına dikkat çekerken, kalite ve etiketleme kaynaklı tüm sorunların toplam oranının bir yıl içinde yüzde 38'den yüzde 43'e fırladığını bildirdi.
Uzmanlar, zeytinyağındaki bu küresel sahtecilik dalgasının arkasında iklim değişikliğinin yattığına işaret ediyor. Son yıllarda yaşanan aşırı hava olayları sebebiyle zeytin hasadında ciddi kayıplar meydana gelmesi, üretimi düşürürken tüketici fiyatlarının hızla tırmanmasına yol açtı. Pazardaki bu fiyat artışlarını fırsatçılığa çevirmek isteyen bazı üreticiler ise, azalan zeytinyağı miktarını ucuz bitkisel yağlarla seyrelterek hem maliyet avantajı sağlamayı hem de haksız kazançlarını katlamayı hedefliyor.