Mısır, buğday ve pamuk tarlalarının yanı sıra hayvancılığın da yoğun olduğu Great Plains (Büyük Ovalar) bölgesinde üretimin önemli bölümü Ogallala'dan çekilen suya bağlı. Yeraltındaki su azaldıkça çiftçilerin sulayabildiği arazi miktarının küçülmesi, üretimin düşmesi ve özellikle kurak yıllarda gıda fiyatlarının daha sert yükselmesi bekleniyor.
Ogallala Akiferi, Güney Dakota'dan Teksas'a kadar uzanan yaklaşık 45 milyon hektarlık alanın altında bulunuyor. Bu dev su kaynağı, ABD'de tarımsal sulama için kullanılan yeraltı suyunun yaklaşık yüzde 30'unu sağlarken, 1,9 milyon kişinin içme suyu ihtiyacının karşılanmasına da katkıda bulunuyor.
Sorunun temelinde ise suyun yenilenme hızı bulunuyor. Ogallala'nın büyük bölümünde yağmur ve kar yoluyla yeraltına ulaşan su miktarı oldukça düşük kalırken, tarım için kuyulardan çok daha fazla su çekiliyor. Özellikle Teksas ve New Mexico'nun bazı bölgelerinde doğal yenilenme yılda yalnızca 0,61 milimetreye kadar düşebiliyor.
Yoğun sulamanın başladığı 20. yüzyılın ortalarından bu yana bazı bölgelerde yeraltı su seviyesi 60 metreden fazla geriledi. Daha geniş ölçümlerde ise düşüşün bölgeden bölgeye ciddi farklılık gösterdiği görülüyor; bazı alanlarda su seviyesi nispeten korunurken yoğun tarım yapılan bölgelerde kayıp çok daha büyük.
Yeraltındaki suyun azalması, akiferin bir anda tamamen kuruyacağı anlamına gelmiyor. Su seviyesi düştükçe çiftçiler kuyulardan eskisi kadar hızlı su çekemiyor ve bunun sonucunda daha küçük alanları sulamak zorunda kalıyor. Bu da sulanan tarım arazilerinin zamanla azalmasına yol açıyor.
Asıl risk özellikle kurak dönemlerde ortaya çıkıyor. Sulama, yağışın yetersiz olduğu yıllarda ürünlerin ciddi zarar görmesini engelliyor. Ogallala'dan sağlanan su azaldığında mısır ve diğer ürünlerdeki kayıpların büyüyebileceği belirtiliyor. Mısırın önemli bölümünün hayvancılıkta yem olarak kullanılması nedeniyle sorun zamanla et ve süt ürünlerinin fiyatlarına da yansıyabilir.
Bununla birlikte Kansas'taki bir uygulama, su kaybının yavaşlatılabileceğini gösterdi. Sheridan bölgesindeki çiftçiler 2013'ten itibaren yeraltından çektikleri su miktarını azaltmaya başladı ve zamanla tüketimi yaklaşık yüzde 32 düşürdü. Bölgede su seviyesindeki yıllık gerileme yaklaşık yüzde 65 yavaşlarken, çiftçilerin net gelirlerinde belirgin bir kayıp görülmedi.
Uzmanlara göre Ogallala'nın tamamında aynı yöntemin uygulanması kolay değil. Ancak tarımda kullanılan suyun azaltılması ve daha az su isteyen ürünlere geçilmesi, milyonlarca insanın ve ABD'nin önemli tarım bölgelerinin bağlı olduğu bu dev yeraltı kaynağının ömrünü uzatabilecek başlıca yöntemler arasında gösteriliyor.