Fizik ve astrofizik dünyasında maddenin bilinen evrelerine ilişkin ezber bozan bir deney gerçekleştirildi. Fransa Alternatif Enerjiler ve Atom Enerjisi Komisyonu (CEA) araştırmacıları, Güneş Sistemi'nin gizemli devleri Neptün ve Uranüs'ün derinliklerinde yer alan aşırı sıcak ve yüksek basınçlı buz katmanını laboratuvarda sentezlemeyi başardı.
Physical Review Letters bünyesinde yayımlanan çalışmaya göre, oda sıcaklığındaki saf su örnekleri 12 mikronluk bir alana sıkıştırılarak 1,6 milyon atmosfer basınç ve 1527 santigrat dereceyi aşan sıcaklığa tabi tutuldu.
Dünya üzerinde suyun katı, sıvı ve gaz formlarına alışkın olan insanoğlu için son derece sıra dışı kabul edilen bu yeni evre "süperiyonik buz" olarak adlandırılıyor. 1527 santigrat derece gibi çeliği eritmeye yetecek kadar yüksek bir sıcaklıkta ve devasa basınç altında su molekülünü oluşturan oksijen atomları sabit bir altıgen kristal kafes oluşturuyor.
Elektronlarından arınmış hidrojen atomları (protonlar) ise bu katı oksijen kafesinin içerisinde adeta bir sıvı gibi serbestçe akmaya başlıyor. Bu durum, maddenin hem katı hem de sıvı özellikleri aynı anda taşıdığı hibrit bir evre yaratıyor.
Gökbilimciler, NASA'nın Voyager 2 uzay aracının 1980'li yılların sonunda Uranüs ve Neptün'ün yakınından geçerken tespit ettiği eğik ve merkez dışı manyetik alanların sırrını uzun yıllardır çözmeye çalışıyordu. Dünya ve Jüpiter gibi gezegenlerin manyetik alanı erimiş metal çekirdeğin hareketinden (jeodinamo) kaynaklanırken, buz devlerinde durumun farklı olduğu tahmin ediliyordu.
Laboratuvarda elde edilen son bulgular; Neptün ve Uranüs'ün yüzeyinin hemen altındaki süperiyonik buz katmanında serbestçe akan hidrojen protonlarının devasa elektrik akımları oluşturduğunu ve gezegenlerin sıradışı manyetik alanlarını bu mekanizmanın tetiklediğini kanıtladı.
İki elmas örs arasına yerleştirilen su örneklerinin lazerlerle ısıtılması sonucu ulaşılan bu veri, derin uzay keşiflerinde yepyeni bir sayfa açıyor.
Uzmanlar, Güneş Sistemi dışındaki benzer kütleye sahip binlerce ötegezegenin (exoplanet) yapısını anlamak ve önümüzdeki yıllarda Neptün ile Uranüs'e düzenlenecek yeni nesil uzay aracı görevlerini planlamak için bu laboratuvar verilerinin kritik hayati önem taşıdığını vurguluyor.