Yapılamaz sanıyorlardı şans eseri başardılar: Artık kendileri üretecekler
Cambridge Üniversitesi'nden bilim insanları, hem plastik kirliliğiyle hem de enerji kriziyle aynı anda savaşan, adeta "simya" tadında bir teknolojiye imza attı. Araba akülerindeki atık asidi kullanarak plastik çöpleri temiz hidrojen yakıtına dönüştüren bu devrimsel cihaz, geri dönüşümde yeni bir çağın kapısını aralıyor.
Dünya genelinde her yıl üretilen 400 milyon ton plastiğin yalnızca %18'inin geri dönüştürülebilmesi, ekosistemleri felakete sürüklüyor. Cambridge Üniversitesi araştırmacıları, bu soruna hem ekonomik hem de ekolojik bir çözüm sundu: Güneş enerjisiyle çalışan ve "atıkla beslenen" bir reaktör.
Sistem, aşırı derecede aşındırıcı asidik ortamlarda bile bozulmayan özel bir fotokatalizör kullanıyor. Çalışmaya liderlik eden Profesör Erwin Reisner, keşfin hikayesini şu sözlerle anlatıyor: "Keşfi adeta şans eseri yaptık. Bu güneş enerjili sistemlerde asidin asla kullanılamayacağını sanıyorduk çünkü her şeyi çözündürmesini bekliyorduk. Ancak geliştirdiğimiz katalizör bunu yapmadı ve birdenbire yepyeni bir reaksiyon dünyasının kapıları açıldı."
Independent'in haberine göre araba akülerinden kurşun çıkarıldıktan sonra genellikle çevreye atılan asit, bu süreçte plastikleri parçalamak için anahtar rol üstleniyor:
Parçalama: Atık plastikler akü asidiyle işlenerek uzun polimer zincirleri küçük bileşenlere ayrılıyor.
Dönüşüm: Güneş ışığıyla tetiklenen fotokatalizör, bu parçaları temiz hidrojen yakıtına ve endüstriyel bir kimyasal olan asetik aside çeviriyor.
Yöntem, naylon ve poliüretan gibi geleneksel yollarla geri dönüştürülmesi en zor plastiklerde bile başarı gösteriyor. Çalışmanın yazarlarından Kay Kwarteng, sürecin verimliliğini şöyle açıklıyor: "Asidi nötrleştirilmeden önce toplayabilirsek onu plastikleri parçalamak için tekrar tekrar kullanabiliriz. Bu gerçek bir kazan-kazan durumu; asidi nötrleştirmenin çevresel maliyetinden kaçınırken, onu temiz hidrojen üretmede kullanıyoruz."
Laboratuvar testleri, cihazın performans kaybı yaşamadan 260 saatten fazla kesintisiz çalışabildiğini kanıtladı. Uzmanlar, asidin hidrojen üretimini hızlandırması ve tekrar kullanılabilmesi sayesinde maliyetlerin ciddi oranda düşeceğini öngörüyor.
Profesör Reisner, çalışmanın sınırlarını ve hedefini şu sözlerle özetliyor: "Küresel plastik sorununu çözme sözü vermiyoruz. Ancak bu yöntem, atığın kaynağa dönüşebileceğini gösteriyor. Güneş ışığı ve atık akü asidi kullanarak plastik atıklardan değer yaratabilmemiz, bunu gerçekten umut vadeden bir süreç haline getiriyor."