'Dul bırakan' lakabıyla korku salan hava aracı: Gören dehşete düşüyor
Amerikan yapımı döner kanatlı (tiltrotor) hava aracı V-22 Osprey, helikopter gibi dikey kalkış yapabilme ve uçuş sırasında uçak moduna geçebilme yeteneğiyle modern havacılığın en karmaşık makinelerinden biri kabul ediliyor. Ancak geliştirme aşamasından bu yana yaşanan ve düzinelerce personelin hayatını kaybettiği kazalar, aracın askeri çevrelerde "dul bırakan" lakabıyla anılmasına yol açtı. 2007 yılında resmi olarak hizmete giren aracın teknolojik çok yönlülüğü, aynı zamanda kontrol ve bakım zorluklarını da beraberinde getiriyor.
TRAJEDİLERLE DOLU BİR KAZA SİCİLİ
V-22 Osprey’in kaza geçmişi, 1990’lı yıllardaki test aşamalarına kadar uzanıyor. Resmi verilere ve kaza raporlarına göre hava aracının karıştığı olaylar şu şekilde belgelendi:
1991 ile 2000 yılları arasındaki test uçuşlarında yaklaşık 30 personel hayatını kaybetti. Aracın tam operasyonel hale geldiği 2007 yılından sonra 30’dan fazla kişi daha benzer kazalarda yaşamını yitirdi. 1992 ile 2022 yılları arasında can kaybıyla sonuçlanan en az 12 büyük kaza kayıtlara geçti. Kazaların büyük bir kısmının aktif çatışma bölgeleri yerine eğitim tatbikatları sırasında meydana gelmesi, teknik ve operasyonel güvenliğe dair soru işaretlerini artırdı.
Hava aracının kaza sicili son yıllarda yaşanan olaylarla kabarmaya devam etti. 2022 yılında Norveç ve ABD’de düzenlenen tatbikatlar sırasında ölümlü kazalar yaşanırken, 2023 yılında Avustralya ve Japonya açıklarında meydana gelen yeni düşme olayları can kayıplarını artırdı. Japonya’daki kaza sonrası bir dönem tüm Osprey filosu güvenlik gerekçesiyle yere indirilmişti. Kazaların nedenleri arasında pilot hatalarının yanı sıra debriyaj sistemindeki teknik arızalar ön plana çıktı.
Kötü şöhretine rağmen ABD ordusunun paylaştığı resmi veriler, V-22 Osprey'in kaza oranının diğer askeri platformlardan ciddi bir fark göstermediğini iddia ediyor. Uzmanlar, UH-60 Black Hawk veya F-15 Eagle gibi uçakların da barış zamanında benzer veya daha yüksek kayıplar verdiğini vurguladı. Ancak Osprey’in 30’dan fazla personel taşıma kapasitesi, tek bir kazadaki can kaybı sayısını yukarı çekerek kamuoyundaki olumsuz algıyı güçlendiriyor.