İran'dan teklif: Hürmüz'ü nükleer anlaşmasız açalım

İran, ABD ile anlaşmazlığı aşmak için yeni bir teklifte bulundu. Tahran yönetimi, Washington'un nükleer program konusundaki ısrarından vazgeçmesi halinde Hürmüz Boğazı'nde gemi trafiğini engellemeye yönelik girişimlerden vazgeçmeyi önerdi.Kapalı kapılar ardındaki müzakereleri yakından takip eden iki bölgesel yetkilinin isimlerini vermeden aktardığına göre İran, bu teklifin bir parçası olarak ABD'nin ülke üzerindeki ablukayı kaldırmasını da talep ediyor.Savaştan önce Hürmüz'de ticaret normal şekilde yapılıyor, ne İran ne de ABD boğazı kullanan gemileri engelliyordu.Petrol fiyatlarıPazartesi günü yeniden yükselirken ateşkese karşın ABD ile İran arasındaki Hürmüz Boğazı gerginliği sürüyor. Pakistanise iki ülke arasındaki durma noktasına gelen müzakereleri yeniden başlatmayı hedefliyor.Kimliğini gizleyen bölgesel bir arabuluculuk yetkilisi, Pakistan'ın Washington ile Tahran arasındaki derin uçurumu kapatmaya çalıştığını belirtti.İran'ın Pakistan aracılığıyla ABD'ye ilettiği yeni teklifin, ABDBaşkanı Donald Trump'ın onayını alması beklenmiyor. Zira Trump, ateşkesi kalıcı hâle getirmek için Hürmüz meselesinin yanı sıra İran'ın nükleer programının da sonlandırılmasını kapsayan genel bir anlaşma istiyor.Trump, Pazar günü Fox News'e verdiği demeçte, "Bütün kozlar bizde. Konuşmak istiyorlarsa bize gelebilirler ya da bizi arayabilirler" dedi. Trump, İran'ın yeni müzakereler öncesinde ablukanın kaldırılmasını şart koşması üzerine üst düzey özel temsilcilerinin geçen hafta sonu İslamabad'a yapması planlanan ziyareti iptal etmişti.İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile görüşmek üzere Pazartesi günü Rusya'ya gitti. Devlet haber ajansı IRNA, Arakçi'nin Putin ile görüşmek üzere St. Petersburg'a indiğini duyurdu.Arakçi, yurt dışı temasları kapsamında İslamabad'ı iki kez ziyaret etmiş, ayrıca İranile boğazı paylaşan Umman'ın başkenti Maskat'a da gitmişti.IRNA'nın yayımladığı önceden kaydedilmiş röportajında, "Savaş sürecinde ve şu an yaşananlarla ilgili Rus dostlarımızla istişare etmek için güzel bir fırsat" diyen Bakan, İslamabad'daki müzakerelerin ertelenmesinden Washington'u sorumlu tuttu. Arakçi, bir önceki müzakere turuna ilişkin olarak da "Sağlanan ilerlemeye karşın hedeflere ulaşılamadı" diyerek bunu ABD'nin "aşırı taleplerine" bağladı.Trump ise İran'da kimin yönetimde olduğunu sorgulamış ve ülkenin liderliği içindeki kargaşanın anlaşmaya ulaşmayı güçleştirdiğini savunmuştu.Savaşın başlamasından bu yana İran'da en az 3 bin 375, İsrail-Hizbullah çatışmasının iki gün arayla yeniden alevlendiği Lübnan'da ise en az 2 bin 509 kişi hayatını kaybetti. İsrail'de 23, Körfez Arap ülkelerinde ise 10'dan fazla can kaybı yaşandı.Ayrıca Lübnan'da 15 İsrailli asker, bölgede 13 Amerikalı asker ve güney Lübnan'da altı BM barış gücü askeri de yaşamını yitirdi.Öte yandan Çin, ABD'nin ülkedeki bir rafineriye İran bağlantısı nedeniyl yaptırım uygulama kararına Pazartesi günü tepki gösterdi. ABD, Cuma günü Çin'in kuzeydoğusundaki Dalian limanında faaliyet gösteren Hengli Petrokimya'ya yaptırım uygulanacağını açıklamıştı. Hengli Petrokimya, İranpetrolü satın alan onlarca Çinli alıcıdan biri. Çin, İran'ın en büyük petrol müşterisi konumunda.Çin Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Lin Jian, "Çin, uluslararası hukukta dayanağı olmayan yasadışı tek taraflı yaptırımlara her zaman karşı çıkmaktadır. ABD'yi yaptırımları suistimal etme ve uzun kollu yargı yetkisi uygulama konusundaki yanlış tutumunu terk etmeye davet ediyoruz" dedi. Lin, "Çinli şirketlerin meşru hak ve çıkarlarını kararlılıkla savunacağız" diye konuştu.Dünyanın en büyük kondom üreticisi Karex, Hürmüz Boğazı'nın kapanması nedeniyle petrokimya hammadde maliyetlerinin tırmanması üzerine fiyatlarını yüzde 30'a kadar artırdığını açıkladı.Şirket CEO'su Goh Miah Kiat, hammadde, lojistik ve üretim giderlerindeki artış karşısında kondom ve kişisel kayganlaştırıcı ürünlerindeki maliyetleri tüketiciye yansıtmaktan başka seçenekleri kalmadığını belirtti.Şirket verilerine göre Malezya merkezli Karex, yıllık 5 milyar kondom üretiyor. Bu rakam küresel pazar payının yaklaşık beşte birine karşılık geliyor. Şirketin en büyük pazarı ise ABD.Goh ayrıca, "Ekonomik belirsizlik dönemlerinde insanlar daha fazla kondom kullanıyor" diyerek bu yıl talebin en az yüzde 30 artmasını beklediklerini söyledi.AP / BÜ,MUK