Süper zenginler Türkiye ekonomisinin 2,5 katını saklıyor
Dünya genelinde siyasetçilerin, iş insanlarının ve çok sayıda tanınmış ismin vergi cennetlerine nasıl para aktardığını ortaya çıkaran Panama Belgeleri'nin yayımlanmasının onuncu yılı dolayısıyla açıklanan bir rapor, süper zenginlerin offshore sistemler aracılığıyla vergi kaçırarak servetlerini artırmayı sürdürdüğünü ortaya koydu.Yoksulluk, adaletsizlik ve eşitsizlikle mücadele eden sivil toplum kuruluşu Oxfam tarafından hazırlanan rapora göre, dünyanın en zengin yüzde 0,1'lik kesiminin yurt dışında sakladığı vergisiz servet, dünya nüfusunun yoksul yarısının toplam varlığını geride bırakıyor.Yani en zengin 8 milyon kişinin serveti, en yoksul 4 milyar kişinin toplam varlığından daha fazla.Kuruluş, süper zenginlerin offshore yapıları kullanarak servet gizlemeye ve vergiden kaçınmaya devam ettiğini belirtti. 2016'da yayımlanan Panama Belgeleri, ünlülerin, siyasetçilerin ve sporcuların da aralarında bulunduğu geniş bir ağın vergi kaçırma ve kara para aklama yöntemlerini gözler önüne sermişti.Oxfam, 2024 yılında yaklaşık 3,55 trilyon dolar tutarında servetin vergi cennetlerinde ve bildirilmeyen hesaplarda saklandığını tahmin ediyor. Bu miktar, Türkiye'nin gayrisafi yurt içi hasılasının (GSYH) yaklaşık 2,5 katıyken, Birleşmiş Milletler'e göre dünyanın en az gelişmiş 44 ülkesinin toplam ekonomisinin iki katından fazla.Analize göre, bu gizli servetin yüzde 80'i dünyanın en zengin yüzde 0,1'lik kesimine ait. Bunun da yarısından fazlası en zengin yüzde 0,01'lik grupta toplanıyor. Oxfam, süper zenginlerin vergi ödemekten kaçınmasının eşitsizliği artırdığını ve demokrasiyi zayıflattığını vurgularken; ödenmeyen vergilerin okul, hastane, iklim koruma gibi alanlarda kısıtlama anlamına geldiğini aktardı.Oxfam, otomatik bilgi paylaşımı gibi bazı ilerlemelere rağmen vergilendirilmemiş offshore varlıkların küresel GSYH içindeki payının hâlâ yüzde 3,2 seviyesinde olduğunu belirtti. Almanya hükümetine de uluslararası işbirliğini güçlendirme, vergi dairelerini destekleme ve küresel bir şeffaflık sicili oluşturma çağrısı yaptı.Kuruluş ayrıca, G20'de tartışılan milyonerler için en az yüzde 2'lik küresel asgari verginin Almanya'da uygulanmasını ve bu verginin uluslararası düzeyde hayata geçirilmesi için çaba gösterilmesini istedi.Panama Belgeleri, 2016 yılında ortaya çıkarılan ve dünya çapında politikacıların, iş insanlarının ve ünlülerin offshore şirketler üzerinden yürüttüğü gizli finans faaliyetlerini açığa çıkaran büyük bir veri sızıntısını tarif ediyor.Belgeler, Panama merkezli hukuk ve danışmanlık şirketi Mossack Fonseca'dan sızdırılan 11,5 milyon dosyadan oluşuyor. Sızıntı, 1976–2016 arasındaki 40 yıllık dönemi kapsıyor ve 2,6 terabaytlık hacmiyle tarihin en büyük finansal belge sızıntılarından biri kabul ediliyor.Belgeler ilk olarak Alman Süddeutsche Zeitung muhabirlerine ulaştı. Gazete, verileri kamu yayın kuruluşları NDR, WDR ve 80 ülkeden araştırmacı gazetecilerle paylaşarak uluslararası bir inceleme ağı oluşturdu. İncelemeler, dünya genelinde 215 binden fazla paravan şirketin varlığını ortaya koydu.Belgelerde; eski ve görevdeki 12 devlet ve hükümet başkanı, 128 politikacı, milyarderler, sporcular ve ünlü isimler yer aldı. Belgeler, bazı devlet başkanlarının yakın çevresinin milyonlarca doları offshore hesaplarda sakladığını gösterdi.Mossack Fonseca, 300 binden fazla paravan şirketin kuruluşunda aracılık etmiş, vakıf ve vesayet yapıları üzerinden servet saklama hizmetleri sunmuştu.Panama'nın tercih edilme nedeni ise, ülkenin uzun yıllardır vergi cenneti olarak anılması, liberal finans yasaları ve bankacılık işlemlerindeki güçlü gizlilik uygulamaları. 1980'lerde Panama, Kolombiyalı uyuşturucu kartellerinin para aklama merkezi olarak da biliniyordu.AFP / TY,MUK